Osek Monastery

Klasztor w Osku (Osek Monastery) to opactwo cystersów w miejscowości Osek w kraju usteckim, u podnóża Gór Kruszcowych w północno-zachodnich Czechach. Zespół klasztorny z przeszło ośmiowiekową historią należy do najważniejszych zabytków sakralnych regionu, a jego dzisiejszy, barokowy wygląd skrywa znacznie starsze, romańsko-gotyckie jądro.

Kiedy powstał klasztor w Osku?

Konwent cysterski w Osku założono około 1196 roku. Zakonnicy nie przybyli tu wprost - wcześniej, przez blisko sześć lat, żyli w pobliskim Mašťovie, zanim osiedlili się ostatecznie w Osku, u stóp Gór Kruszcowych, niedaleko granicy z Saksonią. W XIV wieku klasztor był potęgą gospodarczą i administracyjną: opaci sprawowali niemal nieograniczoną władzę nad poddanymi i wykonywali własną jurysdykcję sądową, niezależną od urzędów krajowych.

Jakie burzliwe dzieje przeszedł klasztor?

Najcięższy cios spadł na opactwo w 1421 roku, gdy wojska husyckie spaliły klasztor podczas wojen husyckich, a mnisi musieli szukać schronienia w opactwie Altzella po drugiej stronie granicy, w Saksonii. Odbudowa i powrót do świetności trwały długo. Formalne zniesienie klasztoru zostało anulowane w 1614 roku decyzją papieża Pawła V, a 4 lipca 1623 roku wydano dekret nakazujący zwrócenie Oseka cystersom. Od 1626 roku wspólnota zaczęła odbudowywać swoją pozycję, co w pełni zaowocowało w wieku XVIII.

Skąd wzięła się dzisiejsza, barokowa forma klasztoru?

Obecny wygląd zespołu to efekt wielkiej przebudowy przeprowadzonej w latach 1712-1718 z inicjatywy opata Benedikta Littweriga. Prace prowadził Octavio Broggio, architekt pochodzenia włoskiego działający w Litoměřicach, który nadał klasztorowi jednolity, wysokobarokowy charakter. Przed tą przebudową budowla miała formę romańsko-gotycką, wzniesioną jeszcze w XIII wieku - ślady tej starszej fazy pozostają częścią dzisiejszej struktury, ukryte pod barokowym płaszczem.

Co dziś tworzy zespół klasztorny?

Na kompleks składają się: kościół Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny, budynek konwentu, rezydencja opata (prelatura) z charakterystyczną wieżą zegarową, a także szereg budynków pomocniczych. Całość tworzy zwartą, barokową kompozycję typową dla wielkich opactw środkowoeuropejskich XVIII wieku, z wyraźnie zaznaczoną hierarchią budynków - od reprezentacyjnej prelatury po skromniejsze zabudowania gospodarcze.

Co stało się z klasztorem w XX wieku?

Po 1945 roku cystersi musieli opuścić Osek - wspólnota zakonna została zmuszona do opuszczenia opactwa w powojennej Czechosłowacji. Do klasztoru powrócili dopiero w 1989 roku, a formalnie odzyskali go w 1991 roku. Ten kilkudziesięcioletni epizod przerwał ciągłość życia zakonnego trwającą nieprzerwanie od XVII wieku.

Gdzie dokładnie leży klasztor?

Opactwo znajduje się w miejscowości Osek, w powiecie Teplice, w kraju usteckim, w bezpośrednim sąsiedztwie Gór Kruszcowych. Współrzędne geograficzne to 50,620686 N, 13,694042 E.

Najczęstsze pytania

Kto założył klasztor w Osku i kiedy? Klasztor cysterski założono około 1196 roku; zakonnicy przybyli tu po okresie pobytu w pobliskim Mašťovie.

Dlaczego klasztor ma barokowy wygląd, skoro powstał w średniowieczu? Pierwotna budowla z XIII wieku miała formę romańsko-gotycką. W latach 1712-1718, z inicjatywy opata Benedikta Littweriga, architekt Octavio Broggio przebudował klasztor w stylu wysokiego baroku - to właśnie ta forma jest widoczna dzisiaj.

Co się stało z klasztorem podczas wojen husyckich? W 1421 roku husyci spalili opactwo, a mnisi schronili się w klasztorze Altzella w Saksonii. Klasztor formalnie odzyskali dopiero w 1623 roku, na mocy dekretu wydanego po interwencji papieża Pawła V.

Czy zakonnicy mieszkają w klasztorze do dziś? Po 1945 roku cystersi musieli opuścić Osek. Wrócili w 1989 roku, a oficjalnie odzyskali klasztor w 1991 roku.

Jakie budynki wchodzą w skład zespołu klasztornego? Kościół Wniebowzięcia NMP, budynek konwentu, rezydencja opata z wieżą zegarową oraz budynki pomocnicze.

Gdzie leży Osek i jak opisać jego położenie? Osek leży w powiecie Teplice, w kraju usteckim, u podnóża Gór Kruszcowych w północno-zachodnich Czechach.