Opactwo Murbach

Opactwo Murbach to pozostałości dawnego klasztoru benedyktyńskiego położonego w niewielkiej gminie Murbach, w dolinie nad Guebwiller, w południowej Alzacji. Choć wspólnota zakonna przestała istnieć w XVIII wieku, zachowany fragment kościoła klasztornego należy dziś do najważniejszych zabytków romańskich w regionie i jednego z częstszych celów wycieczek na Szlaku Winnym Alzacji.

Skąd wzięło się opactwo?

Klasztor założono w 727 roku z inicjatywy rodu Etychonidów, możnowładców rządzących wówczas Alzacją. Pierwszym opatem został św. Pirmin, misjonarz znany z zakładania klasztorów po obu stronach Renu, a patronem wspólnoty uczyniono św. Leodegara z Autun. Już w okresie karolińskim Murbach urosło do rangi liczącego się ośrodka religijnego i politycznego – działała tu ceniona biblioteka i skryptorium, w którym na przełomie VIII i IX wieku powstały jedne z najwcześniejszych zapisanych tekstów w języku staro-wysoko-niemieckim, w tym tłumaczenia hymnów kościelnych.

Wpływy opactwa sięgały daleko poza Alzację – majątki i zależności klasztoru docierały aż po okolice dzisiejszej Lucerny, a rozwój osadnictwa wokół tamtejszych dóbr przyczynił się do powstania miasta. Od 1228 roku opaci Murbach nosili tytuł książąt Świętego Cesarstwa Rzymskiego, co świadczyło o wysokiej pozycji klasztoru w hierarchii feudalnej. Dla obrony rozległych terytoriów i poboru myta na szlakach handlowych wzniesiono ponad dwadzieścia zamków, m.in. Hugstein górujący nad Guebwiller. Upadek Hohenstaufów w XIII wieku zapoczątkował stopniowy spadek znaczenia opactwa – traciło ono kolejne odległe posiadłości, w tym te wokół Lucerny, aż w latach trzydziestych XIV wieku doszło do faktycznego zaniku życia wspólnotowego.

Co zostało z klasztoru do dziś?

Obecny kościół, poświęcony św. Leodegarowi, wzniesiono w XII wieku i to on stanowi główną atrakcję Murbach. Z pierwotnej budowli zachował się chór z płaskim prezbiterium otoczonym kaplicami bocznymi oraz wystający transept flankowany przez dwie kwadratowe wieże – całość o monumentalnych proporcjach bliższych katedrze niż wiejskiemu kościołowi klasztornemu. Romańska nawa nie przetrwała: rozebrano ją w XVIII wieku, planując w jej miejsce budowę barokową, do której jednak nigdy nie doszło. Teren dawnej nawy zajmuje dziś cmentarz, co nadaje miejscu specyficzny, surowy nastrój. Zachował się także dawny budynek bramny klasztoru.

Fasada i wieże łączą kilka tradycji zdobniczych – motywy zaczerpnięte z architektury Île-de-France, fryzy arkadkowe typowe dla budowli nadreńskich oraz bogatszą, burgundzką dekorację na wieżach bocznych. Szczególną uwagę przyciąga rzeźbiony tympanon nad południowym ramieniem transeptu, tzw. Brama Lwów, z motywami o orientalnej proweniencji, a także galeria na wieżach, gdzie w kamieniu wykuto twarze, formy geometryczne i zwierzęta – warto zabrać lornetkę, by dostrzec detale.

Jak zwiedzić opactwo?

Kościół jest dostępny do bezpłatnego zwiedzania codziennie przez cały rok. W lipcu i sierpniu biuro turystyczne Guebwiller-Soultz organizuje oprowadzania z przewodnikiem w czwartkowe poranki. Warto uzupełnić wizytę spacerem drogą krzyżową prowadzącą pod górę do kapliczki Notre-Dame-de-Lorette z 1693 roku, skąd rozciąga się widok na całą dolinę i okoliczne wzgórza porośnięte winnicami.

Najczęstsze pytania

Co warto zobaczyć w Opactwie Murbach? Romański chór, transept z dwiema wieżami, rzeźbiony tympanon Bramy Lwów oraz galerię z kamienną dekoracją na wieżach.

Czy z opactwa zachował się cały kościół? Nie – przetrwały jedynie chór i transept z XII wieku, natomiast dawna nawa została rozebrana w XVIII stuleciu i dziś znajduje się tam cmentarz.

Czy zwiedzanie jest płatne? Wnętrze kościoła można zwiedzać bezpłatnie codziennie, a latem dostępne są dodatkowo bezpłatne oprowadzania z przewodnikiem.

Jak dojechać do Murbach? Miejscowość leży w dolinie nad Guebwiller w Górnym Renie, w sercu winiarskiej Alzacji, kilka kilometrów od Szlaku Winnego Alzacji.