Opactwo Montmajour

Opactwo Montmajour to dawny klasztor benedyktyński wznoszący się na skalistym wzgórzu około 4 km na północny wschód od Arles, w sercu prowansalskiego Delty Rodanu. Przez stulecia miejsce to było otoczone bagnami i rozlewiskami, dzięki czemu wzgórze funkcjonowało niemal jak wyspa — stąd echa jego dawnej, odosobnionej roli widoczne są do dziś w układzie budowli. To jeden z tych zakątków Prowansji, gdzie historia religijna splata się z historią sztuki, bo właśnie tutaj swoje ślady zostawił Vincent van Gogh.

Kiedy powstało opactwo i jak wyglądały jego początki?

Wspólnota mnisza pojawiła się na wzgórzu Montmajour w 948 roku. Zanim jednak powstały murowane budynki, pierwsi pustelnicy dotarli tu łodzią i wykuli sobie w skale prowizoryczne schronienie — miejsce modlitwy z dala od zgiełku. Z tego skromnego początku, w ciągu ośmiu wieków nieprzerwanego życia zakonnego, wyrósł rozległy kompleks klasztorny z wieżami, kościołem i krużgankiem.

Jaka architektura czeka na zwiedzających?

Montmajour jest wyjątkowe, bo na jednym terenie nawarstwiły się style z dziesięciu stuleci — od form przedromańskich, przez romańskie i gotyckie, po klasycystyczne przebudowy. Głównym punktem jest kościół opacki pod wezwaniem Notre-Dame, wzniesiony w XII wieku jako przykład prowansalskiej sztuki romańskiej: ma plan krzyża łacińskiego i jedną nawę sięgającą 16 metrów wysokości. Poniżej rozciąga się krypta, czyli kościół dolny — częściowo wykuty bezpośrednio w skale od strony południowej. To właśnie w krypcie mnisi przechowywali relikwię Krzyża Świętego. Krużganek, serce codziennego życia wspólnoty, zaczęto budować w XII wieku, a ukończono dopiero w XIV.

Skąd wieża i po co powstała?

Charakterystycznym elementem opactwa jest donżon opata Ponsa de l'Orme, wzniesiony pod koniec XIV wieku jako budowla obronna. Ta masywna, 26-metrowa wieża mieściła na parterze sklepioną komorę ze spiżarnią i cysterną na wodę, kolejne kondygnacje rozdzielały drewniane stropy, a całość wieńczy krenelażowy taras, odrestaurowany w 1946 roku.

Jaki związek z Montmajour miał Vincent van Gogh?

Podczas swojego pobytu w pobliskim Arles w latach 1888-1889 Vincent van Gogh wielokrotnie odwiedzał ruiny Montmajour. W listach do brata Théo opisywał je jako romantyczne, malownicze ruiny i przyznawał, że przyciągały go bardziej do rysowania niż malowania. W czerwcu 1888 roku systematycznie wracał na wzgórze, tworząc tam serię szkiców i studiów rysunkowych.

Co działo się z opactwem później i jaki ma dziś status?

Po Rewolucji Francuskiej budynki popadły w ruinę i zostały częściowo zniszczone. W 1838 roku odkupiło je miasto Arles, a dwa lata później, w 1840 roku, kompleks wpisano na listę monument historique — jedną z pierwszych takich list we Francji. Za czasów Drugiego Cesarstwa prowadzono prace restauracyjne pod kierunkiem architekta Henriego Révoila. Od 1945 roku opactwo jest własnością państwa francuskiego.

Najczęstsze pytania

Jak daleko jest Montmajour od Arles? Opactwo leży około 4 km na północny wschód od centrum Arles, na skalistym wzgórzu w Delcie Rodanu.

Czy można zwiedzać kryptę i wieżę? Tak, krypta i donżon opata Ponsa de l'Orme wchodzą w skład trasy zwiedzania kompleksu.

W jakich godzinach opactwo jest otwarte? Od października do marca od wtorku do niedzieli w godz. 10:00-17:00, od kwietnia do maja i we wrześniu w godz. 10:00-17:00, a od czerwca do sierpnia w godz. 10:00-18:30. Zamknięte 1 stycznia, 1 maja, 1 i 11 listopada oraz 25 grudnia.

Dlaczego Montmajour kojarzone jest z Van Goghiem? Malarz odwiedzał ruiny podczas pobytu w Arles i tworzył tam liczne rysunki i szkice, opisując je w listach do brata jako miejsce pełne romantycznego uroku.