Ondatra zibethicus memorial in Dobříš

Pomnik ondatry pižmowej w Dobříši stoi nad Huťským rybníkem, w parku otaczającym tutejszy zamek, i upamiętnia wydarzenie o zaskakująco dużym znaczeniu dla europejskiej przyrody: pierwsze na kontynencie wypuszczenie ondatry pižmowej (Ondatra zibethicus) na wolność.

Skąd wzięła się ondatra w Dobříši?

W 1905 roku hrabia Josef Jeroným Colloredo-Mannsfeld, właściciel dóbr dobřískich, wypuścił nad brzegiem Huťskiego rybníku kilka par ondatr sprowadzonych z Ameryki Północnej. Arystokrata miał okazję poznać ten gatunek podczas swoich wypraw na kontynent amerykański i dostrzegł w nim podwójny potencjał: zwierzę mogło ożywić park zamkowy, a jednocześnie stanowić źródło cennego futra oraz mięsa. Decyzja, choć motywowana praktycznymi względami, okazała się mieć konsekwencje wykraczające daleko poza granice jednego majątku.

Dlaczego to wydarzenie zasłużyło na pomnik?

Ondatra pižmowa, gatunek pochodzący znad rzek i jezior Ameryki Północnej, w nowym środowisku nie napotkała naturalnych wrogów ani skutecznych barier ograniczających rozrodczość. Populacja wypuszczona w Dobříši rozprzestrzeniła się w kolejnych dekadach na teren całych Czech, a następnie na sąsiednie kraje Europy Środkowej. Dziś ondatra jest w wielu miejscach kontynentu gatunkiem trwale obecnym w ekosystemach wodnych i przybrzeżnych, budującym charakterystyczne kopcowate nory w brzegach stawów, rzek i kanałów. Dobříš uchodzi za miejsce, od którego zaczęła się ta europejska ekspansja gatunku — stąd lokalna tradycja upamiętnienia wydarzenia rzeźbą przedstawiającą zwierzę.

Co można zobaczyć na miejscu?

Pomnik ma formę niewielkiej rzeźby ondatry, ustawionej bezpośrednio na brzegu Huťského rybníku, w otoczeniu zieleni parku zamkowego w Dobříši. To skromny, kameralny obiekt — nie monumentalny pomnik w klasycznym rozumieniu, lecz raczej tabliczka pamiątkowa połączona z figurą zwierzęcia, łatwa do przeoczenia dla kogoś, kto nie szuka jej celowo. Sam park, w którym stoi pomnik, jest częścią założenia zamkowego Dobříš i stanowi popularny cel spacerów, więc odwiedzający trafiają na rzeźbę zwykle przy okazji zwiedzania szerszego kompleksu pałacowo-parkowego.

Dla kogo jest to ciekawe miejsce?

Pomnik ondatry to nietypowy przystanek dla osób interesujących się historią przyrodniczą regionu oraz dla miłośników kuriozalnych, lokalnych pamiątek. Dla przeciętnego turysty odwiedzającego zamek w Dobříši i jego park może być przyjemnym zaskoczeniem — świadectwem tego, jak pojedyncza decyzja sprzed ponad stu lat wpłynęła na florę i faunę całego kontynentu. Warto połączyć wizytę przy pomniku ze spacerem wokół Huťského rybníku, skąd rozciąga się widok na park i okoliczną zieleń.

Najczęstsze pytania

Co upamiętnia pomnik w Dobříši? Upamiętnia wypuszczenie ondatry pižmowej do środowiska naturalnego w 1905 roku przez hrabiego Josefa Jeronýma Colloredo-Mannsfelda — pierwsze tego rodzaju wydarzenie w Europie.

Gdzie dokładnie znajduje się pomnik? Nad brzegiem Huťského rybníku, w parku przy zamku w Dobříši.

Dlaczego hrabia sprowadził ondatry z Ameryki? Chciał ożywić park zamkowy oraz uzyskać dostęp do cennego futra i mięsa tego gatunku, znanego mu z wypraw do Ameryki Północnej.

Czy ondatra rozprzestrzeniła się poza Czechy? Tak — z czasem populacja wywodząca się z Dobříša rozeszła się po całej Europie Środkowej, a ondatra stała się w regionie gatunkiem trwale zadomowionym.