Nowa Synagoga w Libercu

Nowa Synagoga w Libercu to jedyny obiekt sakralny tego typu wzniesiony w Czechach po II wojnie światowej – stoi przy ulicy Rumjancevova, w ścisłym centrum miasta, tuż obok gmachu Krajowej Biblioteki Naukowej, której jest częścią.

Dlaczego ta synagoga jest nowa?

Odpowiedź kryje się w tragicznej historii miejsca. W tym samym punkcie miasta stała wcześniej okazała synagoga wybudowana w latach 1887–1889 według projektu wiedeńskiego architekta Karla Königa. Neorenesansowy gmach, wzniesiony przez libereckę firmę Sacher i Gärtner, przez dekady górował nad panoramą miasta dzięki 39-metrowej wieży. Ta budowla przestała istnieć w nocy z 9 na 10 listopada 1938 roku – podczas tzw. nocy kryształowej naziści podpalili ją razem z dziesiątkami innych synagog na terenie Niemiec i przyłączonych Sudetów. Przez kolejne dekady po wojnie po dawnej świątyni pozostał w tym miejscu jedynie parking.

Co oznacza nazwa „Budowa Pojednania"?

Nowy obiekt, otwarty 9 listopada 2000 roku – dokładnie w 62. rocznicę pożaru poprzedniczki – bywa określany po czesku jako „Stavba smíření", czyli Budowa Pojednania. Nazwa podkreśla symboliczny wymiar odbudowy: miasto i społeczność żydowska zdecydowały się nie tyle odtworzyć historyczny gmach jeden do jednego, co postawić nowoczesny obiekt upamiętniający zniszczoną świątynię i oddający hołd ofiarom Holocaustu. Nowa synagoga zajmuje powierzchnię około 245 m² i architektonicznie stanowi integralną część kompleksu biblioteki, z którą sąsiaduje.

Czy synagoga pełni dziś funkcje religijne?

Obiekt służy niewielkiej, wciąż istniejącej liberecka gminie żydowskiej jako miejsce modlitwy i spotkań religijnych, ale ze względu na swój charakter – połączenie z biblioteką i status jedynej powojennej synagogi w kraju – ma też wymiar edukacyjny i pamięciowy. Odwiedzający mogą zapoznać się z historią żydowskiej społeczności Liberca oraz okolicznościami zniszczenia oryginalnej świątyni podczas nocy kryształowej.

Co warto zobaczyć w okolicy?

Lokalizacja przy centrum miasta sprawia, że synagoga leży w zasięgu spaceru od ratusza i teatru – to naturalny przystanek podczas zwiedzania historycznego śródmieścia Liberca. Sąsiedztwo z biblioteką naukową dodatkowo czyni to miejsce punktem, w którym historia, kultura i życie codzienne mieszkańców przenikają się dosłownie pod jednym dachem.

Najczęstsze pytania

Kiedy powstała Nowa Synagoga w Libercu? Została otwarta 9 listopada 2000 roku, w rocznicę zniszczenia poprzedniej synagogi podczas nocy kryształowej w 1938 roku.

Dlaczego nazywa się „nowa"? Ponieważ zastąpiła wcześniejszą, znacznie okazalszą synagogę z lat 1887–1889, którą spalili naziści, a miejsce po niej przez dekady służyło jako parking.

Czy to jedyna taka synagoga w Czechach? Tak, to jedyny obiekt synagogalny wybudowany od podstaw na terenie Czech po zakończeniu II wojny światowej.

Gdzie dokładnie się znajduje? Przy ulicy Rumjancevova w centrum Liberca, jako część budynku Krajowej Biblioteki Naukowej.