Na Stříbrné

Na Stříbrné to niewielki rezerwat przyrody (przírodní památka) położony tuż przy miejscowości Český Šternberk, w powiecie Benešov, w kraju środkowoczeskim. Obszar o powierzchni zaledwie 4,82 hektara rozciąga się na wysokości od 320 do 382 metrów n.p.m. i został objęty ochroną 9 marca 1972 roku.

Co chroni ten rezerwat?

Głównym przedmiotem ochrony jest fragment kwitnącego lasu bukowego (tzw. „lokalita květnaté bučiny"), w którym rośnie liczna populacja wawrzynka wilczełyko (Daphne mezereum) — silnie trującej rośliny o charakterystycznych różowych kwiatach pojawiających się wczesną wiosną, jeszcze przed rozwojem liści. Podczas spisu przeprowadzonego w 2003 roku naliczono na terenie rezerwatu i w jego bezpośrednim sąsiedztwie około 120 krzewów tego gatunku.

Teren jest cenny również ze względu na bogactwo grzybów wielkoowocnikowych — stwierdzono tu ponad 15 gatunków wpisanych na czeską czerwoną listę grzybów zagrożonych.

Dlaczego geologia tego miejsca jest wyjątkowa?

Podłoże rezerwatu budują dolomitowe marmury, powstałe w wyniku metamorfozy wapieni i dolomitów, a w sąsiedztwie występują także paragnejsy, amfibolity i granity. W północno-zachodniej części obszaru w XIX wieku prowadzono wydobycie marmuru — do dziś można natrafić na pozostałości dawnych wyrobisk górniczych.

Region ten ma również dłuższą historię górniczą związaną z wydobyciem metali. W pobliżu znajdowało się polimetaliczne złoże Malovidy, z którego pozyskiwano galenę (rudę ołowiu), sfaleryt (rudę cynku) oraz tetraedryt — minerał zawierający m.in. srebro. Wydobycie srebra było niegdyś istotną działalnością gospodarczą w tej części Posázaví.

Jakie zwierzęta można tu spotkać?

Na północnej granicy rezerwatu znajduje się dawna sztolnia odwadniająca, która pełni dziś funkcję ważnego schronienia dla nietoperzy. Podziemne wyrobisko zapewnia stabilną temperaturę i wilgotność, dzięki czemu stało się miejscem zimowania i chronienia się kilku gatunków tych ssaków.

Gdzie dokładnie leży Na Stříbrné?

Rezerwat znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie zamku Český Šternberk, malowniczo położonego nad rzeką Sázavą. Współrzędne geograficzne to w przybliżeniu 49,816 N, 14,945 E. Teren nosi klasyfikację 569 i podlega kategorii IV IUCN, co oznacza obszar zarządzania gatunkami lub siedliskami.

Najczęstsze pytania

Czy można zbierać wawrzynek wilczełyko rosnący w rezerwacie? Nie — cała roślina jest silnie trująca, a teren objęty jest ochroną prawną, więc zrywanie jakichkolwiek roślin jest zabronione.

Czy w rezerwacie są oznakowane szlaki turystyczne? Rezerwat ma niewielką powierzchnię i pełni przede wszystkim funkcję ochronną, dlatego warto zachować ostrożność i poruszać się z poszanowaniem obowiązujących zasad ochrony przyrody.

Dlaczego dawna sztolnia jest ważna dla przyrody? Podziemne wyrobisko po dawnym wydobyciu stanowi stabilne mikrośrodowisko, w którym nietoperze znajdują schronienie na zimę oraz miejsce odpoczynku w ciągu dnia.

Jak rezerwat wiąże się z historią górnictwa w regionie? Obecność marmuru oraz polimetalicznego złoża Malovidy sprawiła, że okolice Českého Šternberka były w przeszłości miejscem wydobycia rud metali, w tym srebra, co pozostawiło ślady w krajobrazie widoczne do dziś.