Na ostrově

Na ostrově to niewielki rezerwat przyrody położony tuż przy wsi Tehov, w widłach dolin niedaleko Vlašimi. To miejsce dla tych, którzy szukają spokojnego, kameralnego spaceru wśród wzgórz porośniętych jałowcem, a nie tłumnie odwiedzanej atrakcji turystycznej.

Co znajdziemy w Na ostrově?

Rezerwat chroni przede wszystkim bogate stanowisko jałowca pospolitego (Juniperus communis) — jedno z ostatnich tak licznych w okolicy, gdzie rośnie kilkadziesiąt okazów tego krzewu. Zbocze, na którym się znajduje, ma wyraźnie dwudzielny charakter: w górnej części południowego stoku rozwijają się murawy kserotermiczne, czyli zbiorowiska roślin przystosowanych do suchych i nasłonecznionych warunków, a niżej przechodzą one w suche wrzosowiska. Ten układ roślinności sprawia, że teren zmienia charakter niemal z metra na metr — od otwartych, trawiastych partii po gęściej zarośnięte kępy jałowców.

Dlaczego to miejsce jest wyjątkowe?

Na ostrově wyróżnia się nie tylko roślinnością wyższą, ale też niezwykłym bogactwem grzybów — na jałowcach rosnących w rezerwacie stwierdzono ponad sto dwadzieścia gatunków. Dwa z nich mają status wręcz unikalny: Chloroscypha sabinae to jedyne znane stanowisko tego gatunku w całych Czechach, a Aleurodiscus norvegicus występuje poza Skandynawią właśnie tylko tutaj. Dla mykologów i miłośników przyrody to więc miejsce o dużym znaczeniu naukowym, mimo swojej niewielkiej powierzchni.

Jaka jest historia tego terenu?

Zbocze przez wieki pełniło funkcję wspólnego pastwiska dla kóz i owiec mieszkańców okolicznych wsi. Wypas utrzymywał teren otwarty i sprzyjał rozwojowi muraw kserotermicznych. Po roku 1950 tradycyjny wypas zanikł, a teren zaczął stopniowo zarastać drzewami i krzewami, co groziło zanikiem cennych siedlisk. Sytuację odwróciło zaangażowanie przyrodników z Vlašimi, którzy zajęli się opieką nad zboczem, a od 2006 roku przywrócili tu wypas mieszanego stada owiec i kóz. Dzięki temu udało się ograniczyć sukcesję drzew i krzewów oraz zachować otwarty charakter muraw, od którego zależy przetrwanie rzadkich gatunków roślin i grzybów.

Rezerwat, choć niewielki, pokazuje jak dobrze zaplanowana ochrona czynna — czyli aktywne działania człowieka, a nie tylko formalny zakaz wstępu — potrafi uratować unikatowe siedliska przed zarośnięciem i zanikiem.

Najczęstsze pytania

Od kiedy istnieje rezerwat Na ostrově? Teren został objęty ochroną w 1972 roku.

Co jest głównym przedmiotem ochrony? Bogate stanowisko jałowca pospolitego oraz związane z nim rzadkie gatunki grzybów rosnących na tych krzewach.

Czy na terenie rezerwatu wypasane są zwierzęta? Tak, od 2006 roku prowadzony jest tu wypas mieszanego stada owiec i kóz, który ma zapobiegać zarastaniu muraw drzewami i krzewami.

Jakie gatunki grzybów są tu szczególnie cenne? Chloroscypha sabinae, znany w Czechach tylko z tego stanowiska, oraz Aleurodiscus norvegicus, który poza Skandynawią występuje wyłącznie tutaj.

Jak wyglądała historia tego miejsca przed objęciem ochroną? Zbocze było tradycyjnym wspólnym pastwiskiem dla kóz i owiec, a po zaprzestaniu wypasu w połowie XX wieku zaczęło zarastać, zanim nie wznowiono tam wypasu w XXI wieku.