Moulin de Pierre

Moulin de Pierre w Hauville — najstarszy wiatrak Normandii ukryty w lesie Brotonne

Moulin de Pierre w Hauville (departament Eure, Normandia) to jeden z najstarszych zachowanych wiatraków we Francji — jego istnienie potwierdzają dokumenty już z 1258 roku. Stoi na skraju lasu Brotonne, kilkadziesiąt kilometrów od Rouen, i dziś działa jako muzeum młynarstwa z rekonstruowanym mechanizmem oraz odtworzonym domem młynarza w stylu normandzkim.

Dlaczego ten wiatrak jest inny niż większość francuskich młynów?

Typowy francuski wiatrak z tamtej epoki budowano w drewnie. Moulin de Pierre wyróżnia się okrągłą wieżą wzniesioną z kamienia — wapienia i ciemnego krzemienia (silex) pochodzącego z okolicy, spojonych zaprawą wapienną. Dach pokryto strzechą, obecnie wykonaną z trzciny. Ta budowa z kamienia, rzadka dla młynów wietrznych tego okresu, jest głównym powodem, dla którego obiekt przetrwał do naszych czasów w formie umożliwiającej pełną rekonstrukcję.

Skąd wiadomo, że młyn jest tak stary?

Wiatrak przypisywany jest mnichom z opactwa w Jumièges, którzy mieli go wybudować już w XIII wieku. Zachowany dokument z 1396 roku, pochodzący z archiwów opactwa Jumièges, opisuje młyn wraz z „innymi przynależnościami, zwyczajami i prawami do drewna, prawem wypasu świń (pannage) oraz pastwiskiem" w lesie Brotonne. To pokazuje, że młyn od wieków był ściśle związany z gospodarką leśną regionu, a nie tylko z przemiałem zboża.

Co się z nim stało w kolejnych wiekach?

Młyn działał produkcyjnie do lat 60. XIX wieku. Po zaprzestaniu pracy zaczął stopniowo popadać w ruinę — typowy los wielu wiejskich wiatraków po rewolucji przemysłowej, gdy młyny parowe i mechaniczne przejęły produkcję mąki. Przez ponad sto lat obiekt stał opuszczony, tracąc dach, mechanizm i skrzydła.

Jak wiatrak został uratowany?

W latach 1984–1985 Park Przyrody Regionalnej Brotonne przeprowadził kompleksową restaurację. Odtworzono dach, podłogi oraz cały mechanizm młyński wraz ze skrzydłami. Prace pozwoliły przywrócić budynek do stanu, w którym możliwe jest dziś zwiedzanie i demonstracja działania młyna. Obiekt figuruje jako zabytek historyczny (monument historique) pod numerem PA00099445.

Co można zobaczyć na miejscu dzisiaj?

Moulin de Pierre funkcjonuje jako czynne muzeum-warsztat młynarski. Zwiedzający mogą obejrzeć zrekonstruowany mechanizm młyński w działaniu, a przy wiatraku stoi odtworzony Dom Młynarza (Maison du Meunier) w typowym normandzkim stylu architektonicznym — z drewnianą konstrukcją szkieletową i strzechą, charakterystyczną dla regionu Eure.

Jak wygląda otoczenie młyna?

Wiatrak stoi na skraju lasu państwowego Brotonne, w obrębie Parku Przyrody Regionalnej Boucles de la Seine Normande (dawniej Parc naturel régional de Brotonne). To popularny punkt startowy szlaków pieszych prowadzących przez leśne ścieżki — okolica przyciąga turystów szukających spokojnych tras spacerowych połączonych z historycznym punktem programu.

Kiedy można zwiedzać?

Młyn jest otwarty dla turystów sezonowo — od wiosny do połowy września, w niedziele w godzinach 14:30–18:00. W lipcu i sierpniu dostępność jest szersza: młyn można odwiedzać codziennie w godzinach 14:30–18:30.

Najczęstsze pytania

Czy Moulin de Pierre to najstarszy wiatrak we Francji? Jest jednym z najstarszych zachowanych wiatraków w kraju — jego istnienie potwierdzają źródła z 1258 roku, co stawia go w gronie nielicznych obiektów tego typu, które przetrwały z tamtej epoki.

Kto wybudował młyn? Tradycja przypisuje budowę mnichom z opactwa w Jumièges.

Dlaczego młyn jest z kamienia, a nie z drewna? To rzadkość dla francuskich wiatraków tego okresu — większość budowano w drewnie. Kamienna, okrągła wieża z wapienia i krzemienia jest jedną z cech wyróżniających ten obiekt.

Czy młyn wciąż działa? Młyn produkcyjnie działał do lat 60. XIX wieku, po czym podupadł. Po restauracji w latach 1984–1985 funkcjonuje jako muzeum z odtworzonym, sprawnym mechanizmem, prezentowanym zwiedzającym.

Kiedy najlepiej przyjechać? Najszerszy dostęp jest w lipcu i sierpniu, gdy młyn otwarty jest codziennie. Poza sezonem letnim zwiedzanie ograniczone jest do niedzielnych popołudni od wiosny do połowy września.

Co jeszcze warto zobaczyć w okolicy? Młyn jest dobrym punktem wyjścia do pieszych wędrówek po lesie Brotonne i terenie Parku Przyrody Regionalnej Boucles de la Seine Normande.