Moulin de la Croix-des-Noues

Moulin de la Croix-des-Noues to XIX-wieczny wiatrak stojący na zachodnim skraju Varennes-sur-Loire, w departamencie Maine-et-Loire, kilkanaście kilometrów od Saumur, w samym sercu doliny Loary wpisanej na listę UNESCO.

Jaka jest historia tego wiatraka?

Wiatrak wzniesiono w 1852 roku, jednak nie od podstaw – jego mechanizm, w tym koła zębate i układ obrotowy, przeniesiono ze starszego młyna w miejscowości Bonneveau, leżącej w gminie Brain-sur-Allonnes, kilka kilometrów dalej. Skrzydła wyposażono w system żaluzjowy typu Berton, opatentowane we Francji rozwiązanie, które w XIX wieku pozwalało regulować siłę wiatru bez zatrzymywania całej konstrukcji i było wówczas nowością techniczną w regionie. Młyn pracował jako wiatrak mączny do 1914 roku, kiedy zaprzestano produkcji. Później, na południe od głównego budynku, dobudowano dodatkowy obiekt gospodarczy.

Do jakiego typu młynów należy?

Moulin de la Croix-des-Noues to tzw. moulin cavier – typ wiatraka charakterystyczny dla Andegawenii (Anjou), czyli regionu wokół Angers i Saumur. Cavier łączy murowaną wieżę z obrotowym daszkiem ze skrzydłami i towarzyszącą jej niewielką przybudówką mieszkalną lub gospodarczą u podstawy. Ta forma architektoniczna odróżnia wiatraki andegaweńskie od młynów spotykanych w innych regionach Francji i była szeroko wykorzystywana do przemiału zboża na terenach otwartych, dobrze nawietrzonych wzgórz doliny Loary.

Gdzie stoi młyn i czy tworzy zespół z innymi wiatrakami?

Budynek znajduje się przy Rue de la Croix des Noues, na zachodnim skraju wsi Varennes-sur-Loire (kod pocztowy 49730). Nie jest to jedyny wiatrak w okolicy – w tej samej gminie zachował się również Moulin du Champ-des-Îles, a oba obiekty figurują we wspólnym wpisie ewidencji zabytków dotyczącym wiatraków Varennes-sur-Loire. Świadczy to o tym, że okolica była w XIX wieku ważnym lokalnym centrum przemiału zboża, wykorzystującym wiatry wiejące nad doliną Loary.

Jaki status ochrony ma obiekt?

Moulin de la Croix-des-Noues jest wpisany do rejestru zabytków (monument historique) od 28 marca 1977 roku. Wpis chroni historyczną konstrukcję i jej XIX-wieczną formę architektoniczną jako świadectwo lokalnego rzemiosła młynarskiego doliny Loary.

Jak zaplanować wizytę?

Wiatrak leży na trasie łatwej wycieczki samochodowej lub rowerowej z Saumur, znanego z zamku i winnic apelacji Saumur-Champigny. Warto połączyć odwiedziny z przejazdem przez Brain-sur-Allonnes, skąd pochodził oryginalny mechanizm młyna, oraz obejrzeniem sąsiedniego Moulin du Champ-des-Îles, by zobaczyć oba andegaweńskie wiatraki w jednym wypadzie.

Najczęstsze pytania

Czy Moulin de la Croix-des-Noues można zwiedzać od wewnątrz? Obiekt jest zabytkiem wpisanym do rejestru, ale informacje o regularnym udostępnianiu wnętrza do zwiedzania nie są publicznie potwierdzone. Przed przyjazdem warto skontaktować się z Office de Tourisme Saumur Val de Loire, które zna aktualne zasady dostępu do lokalnych wiatraków.

Czym jest moulin cavier? To typ wiatraka typowy dla Andegawenii – murowana wieża z obrotową częścią górną niosącą skrzydła, często z dobudowanym niewielkim pomieszczeniem gospodarczym u podłoża. Ta forma odróżnia wiatraki tego regionu od klasycznych młynów-wież spotykanych gdzie indziej we Francji.

Dlaczego młyn przestał działać w 1914 roku? Źródła historyczne wskazują tę datę jako moment zakończenia działalności młyna mącznego, co odpowiada ogólnemu trendowi wygaszania wiatraków we Francji na początku XX wieku, gdy zastępowały je młyny mechaniczne i parowe.

Jak daleko jest do Saumur? Varennes-sur-Loire leży w odległości około dziesięciu kilometrów od Saumur, co pozwala potraktować wiatrak jako łatwy punkt na trasie jednodniowej wycieczki po dolinie Loary.