Moulin de Dosches

Moulin de Dosches — wiatrak, który wrócił do wioski w Aube

Moulin de Dosches to zrekonstruowany wiatrak stojący na wzniesieniu w wiosce Dosches, na skraju Parku Przyrody Regionalnej Lasu Orient we francuskim departamencie Aube. Choć nazwa mówi o „moulin", to nie młyn wodny, lecz drewniany wiatrak na obrotowym cokole — dokładna kopia konstrukcji, jakie w XVIII wieku usiane były po całej Szampanii.

Dlaczego w Dosches stoi wiatrak, a nie młyn wodny?

W samej wiosce Dosches historycznie działały dwa wiatraki. Pod koniec XVIII wieku w całym departamencie Aube pracowało blisko sto takich konstrukcji, wykorzystywanych zwłaszcza w miejscach suchych albo przy niewielkich strumieniach, gdzie napęd wodny się nie sprawdzał. Do roku 1899 z tej setki zostały już tylko trzy, a wraz z początkiem XX wieku wiatraki praktycznie zniknęły z krajobrazu, wypierane przez wydajniejsze młyny przemysłowe. Żaden z dwóch dawnych wiatraków Dosches nie przetrwał do naszych czasów.

Kto i kiedy odbudował wiatrak w Dosches?

Inicjatywę odtworzenia utraconego dziedzictwa podjęło Stowarzyszenie Wiatraków Szampańskich, założone w 2001 roku. Projekt i realizację poprowadził Erwin Schriever, holenderski mistrz cieśla specjalizujący się w tego typu konstrukcjach. Prace budowlane rozłożyły się na około sześć lat i zaangażowały blisko 300 stażystów i wolontariuszy, którzy uczyli się przy tym tradycyjnych technik ciesielskich. Prefabrykowane elementy przewieziono na plac budowy we wrześniu 2006 roku, a uroczysta inauguracja odbyła się 23 czerwca 2007 roku.

Jak zbudowany jest wiatrak i jak działa?

Moulin de Dosches to konstrukcja w całości drewniana, typu „na pivocie" (moulin sur pivot) — cała górna część wraz ze skrzydłami obraca się na cokole, aby ustawić się dokładnie pod wiatr. Cokół ma 7 metrów wysokości i waży 7 ton, sama klatka mierzy 8 metrów wysokości przy boku 4,20 metra. Wał główny ma 6,20 metra długości, koła zębate — 2,50 metra średnicy, a skrzydła sięgają 10 metrów długości przy 2 metrach szerokości. Kamienie młyńskie mają 1,50 metra w średnicy. Mimo że cała konstrukcja waży dziesiątki ton, do obrócenia jej w stronę wiatru wystarczą dwie osoby operujące drążkiem — to zasługa precyzyjnie wyważonego mechanizmu pivotu.

Co można zobaczyć na miejscu poza samym wiatrakiem?

Przy wiatraku stoi piętnastowieczna stodoła dziesięcinna (grange à dîme) z zachowaną średniowieczną konstrukcją dachową — dziś mieści się w niej recepcja i sklepik z pamiątkami. Zespół uzupełniają piec chlebowy, dom młynarza oraz ogród ziół (jardin de simples). Wiatrak jest w pełni funkcjonalny — odwiedzający mogą zobaczyć demonstracje mielenia mąki, poznać dawne drewniane gry i wziąć udział w zajęciach edukacyjnych. Miejsce włącza się także w ogólnokrajowe wydarzenia, takie jak Journées du Patrimoine czy Journées des Moulins.

Najczęstsze pytania

Czy Moulin de Dosches to oryginalny, historyczny wiatrak? Nie — to wierna rekonstrukcja wzorowana na wiatrakach szampańskich z XVIII wieku, zbudowana w latach 2001–2007 na miejscu dawnych, nieistniejących już młynów.

Kto zaprojektował i wybudował wiatrak? Realizację poprowadził Erwin Schriever, holenderski mistrz cieśla, na zlecenie Stowarzyszenia Wiatraków Szampańskich, z udziałem około 300 stażystów.

Jak działa mechanizm obrotu wiatraka? Cała górna część konstrukcji stoi na cokole (pivocie) i mimo dużej masy może zostać obrócona w stronę wiatru przez dwie osoby przy pomocy drążka.

Co jeszcze można zobaczyć oprócz wiatraka? Piętnastowieczną stodołę dziesięcinną z recepcją i sklepikiem, piec chlebowy, dom młynarza oraz ogród ziołowy, a także demonstracje mielenia mąki i zajęcia edukacyjne.

Gdzie leży Dosches? Dosches to wioska w departamencie Aube, na skraju Parku Przyrody Regionalnej Lasu Orient, w regionie Grand Est we Francji.