Moulin à vent du Paradis

Moulin à vent du Paradis to drewniany wiatrak-koźlak stojący na wjeździe do Sancheville, niewielkiej gminy w Eure-et-Loir, na równinie Beauce. Obiekt jest wpisany do rejestru zabytków (monument historique) i stanowi jeden z ostatnich świadków dawnego młynarstwa wietrznego w regionie.

Skąd wziął się wiatrak w Sancheville?

Młyn nie stał zawsze tam, gdzie stoi dzisiaj. Jego historia zaczyna się w miejscu zwanym Le Paradis, od którego wziął swoją nazwę. Według dokumentacji Mérimée konstrukcję wzniesiono w pierwszej połowie XVIII wieku (datowanie na rok 1725), choć część opracowań poświęconych młynarstwu regionu podaje wcześniejszą datę – rok 1625 wyryty na głównej belce (bourdon). Ta rozbieżność pojawia się w materiałach dotyczących obiektu i wynika najpewniej z wielokrotnych przebudów oraz wymiany elementów konstrukcyjnych na przestrzeni wieków.

W 1827 roku młyn kupił Joseph-Alphonse Daniel, a rodzina Daniel prowadziła w nim działalność młynarską nieprzerwanie do 1946 roku, gdy mielenie zboża ostatecznie ustało. Ostatnim młynarzem był Henri Daniel, który zastąpił drewniany wał stalowym wałem z metalową głowicą i żeliwnym kołem – modernizacja typowa dla przełomu XIX i XX wieku, gdy młyny wietrzne starały się konkurować z młynami parowymi.

Jak działa ten koźlak?

Moulin à vent du Paradis to klasyczny koźlak – konstrukcja drewniana osadzona na czterech nogach ustawionych w czterech narożnikach, obracająca się wokół centralnego słupa (pivot). Na szczycie znajduje się wieżyczka wyposażona w skrzydła systemu Berton, czyli ruchome listwy, które młynarz mógł otwierać i zamykać od wewnątrz nawet podczas pracy młyna, regulując w ten sposób siłę wiatru działającą na mechanizm. W tym konkretnym młynie system Berton zamontowano w 1938 roku.

Wnętrze podzielone jest na dwa poziomy. Na pierwszym poziomie, po lewej stronie, znajduje się blutownik (bolter) – urządzenie przesiewające otrzymane mąki i oddzielające otręby od mąki czystej i pytlowej. Kamienie młyńskie umieszczone są na drugim poziomie, gdzie zamontowany jest metalowy wał oraz drewniane koło zębate. Koło koronowe współpracuje z zębnikiem, uruchamiając układ pięciu kół. Na parterze znajduje się natomiast drewniany walec cylindryczny oraz regulator kulkowy kontrolujący odstęp między kamieniami – rozwiązanie rzadkie w klasycznych koźlakach Beauce.

Dlaczego młyn przeniesiono i jak go uratowano?

W drugiej połowie lat 80. XX wieku młyn przeniesiono z pierwotnej lokalizacji Le Paradis do miejsca zwanego Sainte-Marie, na wjeździe do Sancheville. 2 maja 1991 roku dawny właściciel przekazał obiekt gminie Sancheville, aby zapobiec jego zniszczeniu. Powstało wtedy lokalne stowarzyszenie (Association Sauvegarde Moulin Paradis), którego celem jest ochrona tego dziedzictwa. Pełna renowacja młyna nastąpiła w 1995 roku, przy czym zachowano oryginalne elementy kluczowe: główny wał, podwalinę oraz kamienie młyńskie.

Ochrona prawna obiektu jako monument historique została wpisana decyzją z 4 lipca 1988 roku, a drugi dekret z 27 marca 1996 roku doprecyzował status po przeniesieniu młyna między działkami katastralnymi.

Jak zwiedzić Moulin à vent du Paradis?

Młyn jest otwarty dla odwiedzających w każdą niedzielę i dzień świąteczny, od pierwszej niedzieli kwietnia do pierwszej niedzieli października, w godzinach 14:30–18:00. W dni powszednie grupy mogą zwiedzać po wcześniejszym umówieniu terminu.

Najczęstsze pytania

Czy Moulin à vent du Paradis wciąż stoi w miejscu, gdzie go zbudowano? Nie. Młyn pierwotnie stał w miejscu zwanym Le Paradis, skąd wziął swoją nazwę, a w latach 80. XX wieku został przeniesiony na wjazd do Sancheville, w miejsce zwane Sainte-Marie.

Kiedy można zwiedzić młyn? W niedziele i święta od pierwszej niedzieli kwietnia do pierwszej niedzieli października, między 14:30 a 18:00. Grupy mogą zwiedzać w dni powszednie po umówieniu terminu.

Kto był ostatnim młynarzem? Henri Daniel, przedstawiciel rodziny Daniel, która prowadziła młyn od zakupu w 1827 roku aż do zaprzestania mielenia w 1946 roku.

Czy młyn jest zabytkiem? Tak, jest wpisany do rejestru monuments historiques decyzją z 4 lipca 1988 roku, a status ten uzupełniono dekretem z 1996 roku po przeniesieniu obiektu.