Moulin à vent de Chesnay

Moulin à vent de Chesnay to drewniany wiatrak-koźlak stojący na skraju wsi Moutiers-en-Beauce, w departamencie Eure-et-Loir, na płaskich, rolniczych terenach Beauce. To jeden z ostatnich świadków epoki, gdy tego typu wiatraki mieliły zboże dla całego regionu, a jego charakterystyczna, obracająca się na osi konstrukcja przyciąga dziś miłośników architektury wiejskiej i historii rolnictwa.

Jak stary jest ten wiatrak?

Data 1770 wyryta na sommierze — głównej belce konstrukcyjnej — wskazuje moment budowy młyna. Wiatrak stał wcześniej w innym miejscu, na terenie pobliskiego majątku zwanego Le Chesnay, od którego wziął nazwę, i w XIX wieku został przesunięty o kilkadziesiąt metrów na obecną lokalizację, około 800 metrów od centrum wsi.

Dlaczego ten młyn wygląda inaczej niż typowe wiatraki?

To tzw. koźlak typu beauceron w archaicznej formie — bez murowanej podstawy, jaką znamy z młynów holenderskich. Cała prostokątna, drewniana wieża spoczywa na czterech skośnych podporach opartych na kamiennych blokach i może obracać się w całości wokół osi, tak by skrzydła zawsze ustawić w stronę wiatru. Ustawienie regulowano ręcznie za pomocą długiego drewnianego dyla — tzw. ogona — który młynarz przesuwał po wyłożonym kamieniami okrągłym torze wokół budynku.

Kolejną osobliwością są skrzydła: zamiast klasycznego płótna rozpiętego na ramach zastosowano tu przegubowe drewniane łopatki, które młynarz otwierał i zamykał z wnętrza budynku, regulując w ten sposób siłę wiatru napędzającą mechanizm. Wewnątrz dwupiętrowej konstrukcji znajdował się cały układ przekładni i kamieni młyńskich, a młyn w okresie pracy potrafił przemielić kilkaset kilogramów mąki dziennie.

Kto pracował w tym młynie?

Młyn wiąże się z postacią Marcela Barbiera, ostatniego czynnego młynarza w Chesnay i jednego z najbardziej znanych młynarzy regionu Beauce — poety i autora piosenek, dla którego praca przy skrzydłach stała się inspiracją twórczą. Po jego śmierci młyn przejął syn, kontynuując opiekę nad rodzinnym dziedzictwem. Dziś nad zachowaniem obiektu czuwa lokalne stowarzyszenie, które zajmuje się jego utrzymaniem i udostępnianiem do zwiedzania.

Czy młyn można zwiedzać?

Moulin de Chesnay jest wpisany do rejestru zabytków (monument historique) od 26 lipca 1988 roku i przez lata był udostępniany turystom w sezonie letnim, zwykle w niedziele i dni świąteczne po południu. W czerwcu 2025 roku silna burza zerwała skrzydła młyna i uszkodziła głowicę wału — konstrukcja czeka na kosztowny remont, a zwiedzanie samego terenu wokół młyna wciąż jest możliwe. Przed wizytą warto sprawdzić aktualne informacje w lokalnym biurze turystycznym Cœur de Beauce, ponieważ harmonogram otwarcia może się zmieniać w zależności od postępu prac.

Jak dojechać do Moutiers-en-Beauce?

Moutiers-en-Beauce to niewielka, licząca niespełna 250 mieszkańców gmina wiejska w Eure-et-Loir, otoczona typowym dla Beauce krajobrazem wielkich pól zbożowych bez naturalnych przeszkód — stąd również siła wiatru, która od wieków napędzała lokalne młyny. Wiatrak stoi w odosobnieniu, kilkaset metrów od zabudowań wsi, co samo w sobie tłumaczy, czemu wybrano właśnie to miejsce pod budowę.

Najczęstsze pytania

Ile lat ma Moulin de Chesnay? Data budowy młyna, wyryta na głównej belce konstrukcji, to rok 1770.

Czy to jest zabytek? Tak, młyn został wpisany do rejestru monument historique 26 lipca 1988 roku.

Czy można zwiedzić wnętrze? Po burzy z czerwca 2025 roku, która zerwała skrzydła i uszkodziła wał, zakres zwiedzania mógł się zmienić — warto to zweryfikować przed przyjazdem w lokalnym biurze turystycznym.

Czym różni się ten młyn od typowych wiatraków? To koźlak bez murowanej podstawy — cała drewniana wieża obraca się na osi wokół podpór, a skrzydła mają przegubowe drewniane łopatki zamiast płótna.

Kto był ostatnim młynarzem? Marcel Barbier, znany również jako poeta i autor piosenek związany z regionem Beauce.