Moulin à tan de Jau

Moulin à tan de Jau to zabytkowy młyn wodny stojący nad rzeką Lathan we wsi Breil, dziś części gminy Noyant-Villages we Maine-et-Loire. Obiekt łączy w sobie kilka wieków historii lokalnego rzemiosła - od mielenia zboża, przez folusz, aż po garbarstwo.

Gdzie stoi młyn z Jau?

Budynek znajduje się w Breil, miejscowości, która od 15 grudnia 2016 roku jest gminą delegowaną wchodzącą w skład Noyant-Villages, w departamencie Maine-et-Loire w regionie Pays de la Loire. Młyn stoi bezpośrednio nad rzeką Lathan, która zasilała jego koło wodne, a na mapach katastralnych figuruje pod numerem działki A 613.

Jaka jest historia tego miejsca?

Początki młyna sięgają średniowiecza, choć obecny budynek pochodzi najpewniej z drugiej połowy XIX wieku. W ciągu wieków obiekt wielokrotnie zmieniał funkcję: był młynem zbożowym, następnie folusznym (do spilśniania tkanin), potem młynem do produkcji tanina garbarskiego, by wreszcie znów wrócić do mielenia zboża. Działalność garbarska ustała w 1952 roku. W 1982 roku młyn odrestaurowano i przywrócono mu funkcję zbożową, a w 1994 roku wymieniono wał i koło wodne.

Co znaczy „moulin à tan"?

Nazwa „moulin à tan" oznacza młyn do mielenia kory dębowej na tanin - substancję niezbędną w garbarstwie do wyprawiania skór. W Jau ślad po tej funkcji zachował się w postaci budynku gospodarczego stojącego na dziedzińcu, w którym składowano korę dębową przygotowaną do zmielenia. To właśnie ten magazyn pozwolił zidentyfikować pierwotne przeznaczenie młyna jako obiektu garbarskiego, mimo że wcześniej i później służył także do mielenia zboża.

Jak wygląda budynek i koło wodne?

Młyn ma plan kwadratu i przykryty jest czterospadowym dachem. Na parterze znajduje się komora z przekładnią kątową napędu, a piętro wyżej - kamienie młyńskie. Nad częścią koryta rzeki, po północnej stronie budynku, wznosi się dwuspadowy daszek chroniący tradycyjne koło wodne podsiębierne o średnicy 5,60 metra i szerokości 1,50 metra, wyposażone w 8 ramion i 48 prostych łopat. Na zewnętrznej fasadzie umieszczono niszę z figurką świętej Katarzyny, patronki młynarzy, a przy budynku można zobaczyć również ręczny młotek do ostrzenia kamieni oraz stojący kamień młyński.

Jaki status ochronny ma młyn?

Moulin à tan de Jau został wpisany do rejestru francuskich zabytków (monument historique) 21 grudnia 1984 roku. Ochrona obejmuje sam młyn oraz fasady i dach budynku, w którym przechowywano korę dębową. Obiekt jest własnością prywatną i obecnie nie pracuje - napędzany był energią wodną, ale koło stoi bezczynnie.

Najczęstsze pytania

Gdzie znajduje się Moulin à tan de Jau? W Breil, gminie delegowanej wchodzącej w skład Noyant-Villages, w departamencie Maine-et-Loire, nad rzeką Lathan.

Co to jest „moulin à tan"? To młyn służący do mielenia kory dębowej na tanin, substancję wykorzystywaną w garbarstwie do wyprawiania skór zwierzęcych.

Kiedy młyn wpisano do rejestru zabytków? 21 grudnia 1984 roku młyn wpisano jako monument historique, obejmując ochroną sam budynek młyna oraz magazyn kory.

Czy młyn wciąż działa? Nie. Działalność garbarska ustała w 1952 roku, a mimo restauracji w 1982 i wymiany koła w 1994 roku obiekt jest obecnie nieużytkowany i znajduje się w rękach prywatnych.

Jakie koło wodne ma młyn? Tradycyjne koło podsiębierne o średnicy 5,60 metra i szerokości 1,50 metra, z 8 ramionami i 48 prostymi łopatami.