Monumento Natural Dobramento Xeolóxico de Campodola-Leixazós

Dobramento Xeolóxico de Campodola-Leixazós to pomnik przyrody w gminie Quiroga, w prowincji Lugo, w hiszpańskiej Galicji. To gigantyczny fałd skalny liczący setki milionów lat, odsłonięty dzięki erozji rzeki Ferreiriño, która przez tysiąclecia wcinała się w zbocza gór, odsłaniając warstwy skał widoczne dziś na powierzchni.

Czym jest to miejsce?

To jeden z największych i najlepiej zachowanych fałdów geologicznych na Półwyspie Iberyjskim, a według niektórych źródeł – jedno z niewielu miejsc na świecie, gdzie tego typu strukturę można zobaczyć w tak dużej skali. Fałd rozciąga się na obszarze około 90 hektarów, pomiędzy miejscowościami Campodola (w parafii O Hospital) a Leixazós (Pacios da Serra), a towarzyszący mu odcinek doliny rzeki Ferreiriño ma długość około 21 kilometrów.

Jak powstał?

Struktura uformowała się w okresie karbonu, między 324 a 305 milionami lat temu, w wyniku zderzenia dwóch mas kontynentalnych podczas orogenezy hercyńskiej (waryscyjskiej) – procesu, który doprowadził do powstania superkontynentu Pangea. Ogromne siły tektoniczne sprawiły, że warstwy skalne, pierwotnie ułożone poziomo, zostały wygięte i "położone" niemal płasko, tworząc tzw. fałd obalony (recumbent fold) skierowany ku północy. Ramiona tego fałdu mają długość od 10 do 12 kilometrów, a jego centralna część zachowała się w stanie niemal nienaruszonym od pierwszej fazy deformacji waryscyjskiej.

Dlaczego można go zobaczyć gołym okiem?

Zwykle tak wielkie struktury geologiczne pozostają ukryte głęboko pod powierzchnią ziemi. W przypadku Campodola-Leixazós rzeka Ferreiriño przez miliony lat żłobiła koryto w zboczu góry, usuwając warstwy skał leżące nad fałdem i odsłaniając jego przekrój. Dzięki temu naturalnemu "przecięciu" geolodzy i turyści mogą dziś obserwować kształt fałdu bezpośrednio na powierzchni skał, bez konieczności prowadzenia wykopalisk czy odwiertów.

Status ochrony

Formacja została uznana za pomnik przyrody (monumento natural) na mocy dekretu 120/2012 z 26 kwietnia 2012 roku, wydanego przez władze Galicji. Obszar wchodzi w skład Specjalnej Strefy Ochrony (ZEC) "Ancares-Courel", a w 2019 roku został włączony do Geoparku Gór Courel (Serra do Courel), uznanego przez UNESCO za obszar o wyjątkowym znaczeniu geologicznym w skali światowej.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się ten pomnik przyrody? Znajduje się w gminie Quiroga, w prowincji Lugo, na terenie Galicji, pomiędzy miejscowościami Campodola i Leixazós, częściowo także w granicach sąsiedniej gminy Folgoso do Courel.

Ile lat liczy ta formacja skalna? Skały tworzące fałd powstały w okresie karbonu, a sam proces fałdowania miał miejsce od 324 do 305 milionów lat temu, podczas orogenezy hercyńskiej.

Czy można to miejsce zwiedzać samodzielnie? Tak, obszar jest dostępny do zwiedzania w ramach tras turystycznych po Geoparku Courel, choć jak w przypadku każdego terenu chronionego, warto wcześniej sprawdzić lokalne oznakowanie i zasady wstępu.

Dlaczego to miejsce jest uważane za unikalne? Ze względu na rozmiar odsłoniętego fałdu, stopień zachowania jego pierwotnej struktury oraz łatwość, z jaką można obserwować proces geologiczny sprzed setek milionów lat gołym okiem, bez specjalistycznego sprzętu.

Jaki związek ma to miejsce z Geoparkiem Courel? Formacja stanowi jeden z kluczowych punktów geologicznych Geoparku Gór Courel, sieci obszarów uznanych przez UNESCO za miejsca o szczególnym znaczeniu dla nauk o Ziemi, edukacji i zrównoważonej turystyki.