Monument to Maryčka Magdonova

Pomnik Maryčki Magdonovej stoi w Starych Hamrach w Beskidzie Śląsko-Morawskim i upamiętnia najsłynniejszy wiersz Petra Bezruča ze zbioru „Śląskie pieśni" — poruszającą opowieść o biedzie i krzywdzie górskiej ludności tego regionu na przełomie XIX i XX wieku. To niewielkie, ale wymowne miejsce pamięci, do którego trafiają zarówno miłośnicy literatury czeskiej, jak i turyści wędrujący dolinami Beskidów.

Gdzie stoi pomnik?

Pomnik znajduje się w Starych Hamrach, górskiej miejscowości leżącej w dolinie rzeki Ostrawicy, w Beskidzie Śląsko-Morawskim, na terenie kraju morawsko-śląskiego w Czechach. Współrzędne miejsca to 49.472 N, 18.4419 E. Monument stoi w pobliżu cmentarza znajdującego się poniżej dawnego miejsca pochówku samobójców — lokalizacja nienarzucona przypadkiem, lecz nawiązująca wprost do tragicznego zakończenia historii opisanej w wierszu.

Komu i czemu poświęcony jest pomnik?

Pomnik przedstawia scenę z wiersza „Maryčka Magdonová", jednego z najbardziej znanych utworów tomu „Śląskie pieśni" poety Petra Bezruča. Bohaterka wiersza to biedna dziewczyna z górskiej wsi, która z powodu skrajnej nędzy zbiera (według treści utworu — kradnie) drewno w lesie należącym do możnego pana. Schwytana przez leśniczych, staje przed sądem i w obliczu hańby oraz beznadziejnej sytuacji swojej rodziny odbiera sobie życie, topiąc się w rzece Ostrawicy. Wiersz Bezrucia stał się w czeskiej kulturze symbolem cierpienia i społecznej krzywdy górali śląskich, wyzyskiwanych przez bogatych właścicieli ziemskich i lasów w czasach monarchii austro-węgierskiej.

Kiedy i przez kogo powstał pomnik?

Monument odsłonięto 14 sierpnia 1933 roku, w rocznicę 65. urodzin Petra Bezruča. Inicjatorem budowy było miejscowe koło Sokoła ze Starych Hamrów, które w ten sposób chciało uhonorować poetę i przypomnieć o losie bohaterki jego najsłynniejszego wiersza. Autorem rzeźby jest Augustin Handzel, akademicki rzeźbiarz związany z Ostrawą, który w swojej pracy nawiązał bezpośrednio do sceny opisanej w utworze.

Jakie znaczenie ma to miejsce dzisiaj?

Pomnik Maryčki Magdonovej pozostaje ważnym punktem na mapie pamięci regionu — łączy literaturę z historią społeczną Beskidów, przypominając o czasach, gdy bieda i wyzysk górskiej ludności były codziennością. Dla odwiedzających to okazja, by w terenie skonfrontować się z historią znaną wcześniej jedynie z lekcji języka czeskiego czy podręczników literatury. Skromna forma monumentu — bez patetycznych gestów — dobrze koresponduje z surowym, rzeczowym tonem samego wiersza Bezruča.

Najczęstsze pytania

Kim była Maryčka Magdonová? To postać literacka z wiersza Petra Bezruča — biedna dziewczyna z Beskidów, która ze względu na nędzę swojej rodziny zbierała drewno w cudzym lesie, została za to osądzona i w akcie rozpaczy utopiła się w rzece Ostrawicy.

Kto jest autorem wiersza, który upamiętnia pomnik? Wiersz „Maryčka Magdonová" napisał Petr Bezruč, jeden z najważniejszych czeskich poetów przełomu XIX i XX wieku, autor tomu „Śląskie pieśni".

Kiedy odsłonięto pomnik w Starych Hamrach? Pomnik odsłonięto 14 sierpnia 1933 roku, z okazji 65. urodzin Petra Bezruča, z inicjatywy miejscowego koła Sokoła.

Kto jest autorem rzeźby? Autorem pomnika jest Augustin Handzel, akademicki rzeźbiarz z Ostrawy.

Gdzie dokładnie znajduje się pomnik? Monument stoi w Starych Hamrach w Beskidzie Śląsko-Morawskim, w pobliżu cmentarza położonego poniżej dawnego miejsca pochówku samobójców, co nawiązuje do zakończenia historii opisanej w wierszu.