Pomník padlých se sochou partyzána

Pomnik poległych z figurą partyzanta (czes. Pomník padlých se sochou partyzána) to powojenny monument upamiętniający ofiary II wojny światowej, stojący w niewielkim parku we Frýdlancie nad Ostravicí, w czeskich Beskidach Śląskich. Centralnym elementem kompozycji jest brązowa, ponadnaturalnej wielkości figura partyzanta z bronią maszynową w dłoni, ustawiona na kamiennym cokole – od ponad siedemdziesięciu lat jedno z głównych miejsc pamięci w mieście.

Gdzie dokładnie stoi pomnik?

Monument znajduje się przy ulicy Padlých hrdinů (dosł. Ulica Poległych Bohaterów) we Frýdlancie nad Ostravicí, w powiecie Frydek-Mistek, w kraju morawsko-śląskim. Stoi w niewielkim, zielonym skwerze pomiędzy domem towarowym Omma a domem seniora – miejscu, które przed wojną było cmentarzem. To lokalizacja spokojna, oddalona od głównego nurtu ruchu turystycznego, a jednocześnie łatwo dostępna: zarówno dworzec kolejowy, jak i autobusowy znajdują się w odległości około 700 metrów, a do samego pomnika prowadzi utwardzona ścieżka dostępna również dla osób o ograniczonej mobilności.

Kto jest autorem rzeźby i kiedy powstała?

Autorem figury jest rzeźbiarz Antonín Ivanskí, który pracował nad monumentem w latach 1949–1950, a więc w pierwszych latach powojennych, gdy w wielu czeskich miastach i miasteczkach stawiano podobne pomniki ku pamięci ofiar okupacji i uczestników ruchu oporu.

Jak wygląda pomnik?

Ponadnaturalnej wielkości postać partyzanta przedstawiono w wyraźnym kontrapoście, w udrapowanym, powiewającym stroju, z pistoletem maszynowym trzymanym w prawej dłoni. Figura stoi na stopniowanym, kamiennym cokole o przekroju prostopadłościennym. Na przedniej ścianie cokołu widnieje płaskorzeźba czeskiego lwa, a na bocznej ścianie – napis „1939–1945", wskazujący wprost na okres okupacji, któremu monument jest poświęcony. Na kamiennych blokach przed rzeźbą umieszczono nazwiska poległych mieszkańców regionu, a przed samą kompozycją wydzielono okrągłe miejsce, wykorzystywane przy okazji uroczystości rocznicowych do zapalania znicza pamięci.

Jaki status ochrony ma pomnik?

Pomnik posiada status chronionego zabytku kultury – wpisano go do rejestru 3 maja 1958 roku. To potwierdza jego rangę jako jednego z ważniejszych miejsc pamięci narodowej w regionie Beskidów.

Jaki kontekst historyczny stoi za pomnikiem?

Monument powstał jako hołd dla ofiar II wojny światowej z Frýdlantu nad Ostravicí i okolic – regionu, w którym w czasie okupacji działały oddziały partyzanckie operujące w trudno dostępnym, górzystym terenie Beskidu Śląsko-Morawskiego. Wybór partyzanta jako centralnej postaci pomnika – a nie np. żołnierza regularnej armii – podkreśla, że pamięć lokalnej społeczności koncentruje się właśnie na cywilnym i podziemnym ruchu oporu, silnie obecnym w tej części Moraw i Śląska w latach 1939–1945.

Co warto wiedzieć, planując wizytę?

Pomnik znajduje się w spokojnej, zielonej części miasta, z dala od głównych atrakcji turystycznych centrum Frýdlantu, więc warto łączyć jego odwiedziny ze spacerem po okolicznym parku. Bliskość dworca kolejowego i autobusowego (ok. 700 m) sprawia, że łatwo wpisać go w trasę zwiedzania miasta pieszo, a utwardzona nawierzchnia ścieżki czyni miejsce dostępnym praktycznie dla każdego zwiedzającego.

Najczęstsze pytania

Komu poświęcony jest pomnik? Ofiarom II wojny światowej z lat 1939–1945 z Frýdlantu nad Ostravicí i okolic, ze szczególnym uwzględnieniem lokalnego ruchu partyzanckiego.

Gdzie dokładnie stoi pomnik? Przy ulicy Padlých hrdinů we Frýdlancie nad Ostravicí, w niewielkim parku między domem towarowym Omma a domem seniora.

Kto jest autorem rzeźby? Rzeźbiarz Antonín Ivanskí, który tworzył monument w latach 1949–1950.

Z czego wykonana jest figura i jak jest przedstawiona? To brązowa, ponadnaturalnej wielkości postać partyzanta w kontrapoście, z bronią maszynową w dłoni, stojąca na kamiennym, stopniowanym cokole.

Jaki napis znajduje się na cokole? Na przedniej ścianie widnieje płaskorzeźba czeskiego lwa, na bocznej – napis „1939–1945".

Czy pomnik jest zabytkiem? Tak, od 3 maja 1958 roku figuruje jako chroniony zabytek kultury.