O tym miejscu
Pomnik poległych partyzantów na Mělcach (czes. Památník padlým partyzánům výsadku Jana Koziny) stoi na wzgórzu zwanym Mělce, tuż za zachodnimi krańcami Loun w północno-zachodnich Czechach. Upamiętnia trójkę radzieckich spadochroniarzy z grupy partyzanckiej „Jan Kozina", którzy zginęli w tym miejscu w walce z Niemcami w październiku 1944 roku.
Co się tutaj wydarzyło?
17 października 1944 roku na wzgórzu Mělce doszło do starcia niemieckich oddziałów z grupą radzieckich spadochroniarzy, działających w ramach akcji wspierającej wyzwolenie Czechosłowacji spod okupacji. W walce zginęli troje żołnierzy: Wiera Morhunowa, Arkadij Jastremski i Nikita Kosinkow. Ich śmierć wpisuje się w szerszy kontekst działań partyzanckich prowadzonych na terenie regionu łuńskiego w ostatnich miesiącach wojny, gdy grupy zrzucane z powietrza współpracowały z lokalnym ruchem oporu, dostarczając informacji wywiadowczych i wspierając akcje dywersyjne wymierzone w wycofujące się siły niemieckie.
Kiedy powstał pomnik i co upamiętnia?
Pomnik ku czci poległych odsłonięto uroczyście 15 września 1946 roku, niespełna dwa lata po tragicznych wydarzeniach. Monument stoi dokładnie w miejscu starcia na wzgórzu Mělce i od tego czasu pełni funkcję głównego punktu pamięci o tej konkretnej grupie spadochroniarzy w okolicach Loun.
Czy to jedyne miejsce pamięci związane z tym wydarzeniem?
Nie. Ciała poległych spadochroniarzy pierwotnie pochowano na zachodnim skraju Loun, gdzie w 1976 roku stanął drugi, mniejszy pomnik. Oba miejsca – monument na wzgórzu Mělce oraz pomnik przy pierwotnym miejscu pochówku w samych Lounach – tworzą razem całość upamiętniającą tę historię i są ze sobą ściśle powiązane, mimo że dzieli je kilka kilometrów.
Jaki status ochrony ma pomnik?
Od 26 czerwca 1973 roku pomnik na Mělcach jest wpisany na listę czeskich zabytków kultury (kulturní památka), co oznacza formalną ochronę konserwatorską tego miejsca pamięci i obowiązek dbania o jego stan przez lokalne władze.
Co warto wiedzieć, planując wizytę?
W 2014 roku, przed siedemdziesiątą rocznicą wydarzeń z 1944 roku, oba pomniki – zarówno ten na wzgórzu Mělce, jak i mniejszy w Lounach – przeszły renowację, dzięki czemu dziś prezentują się w dobrym stanie. To niewielkie, kameralne miejsce pamięci, leżące poza głównymi szlakami turystycznymi regionu – odwiedzają je przede wszystkim osoby zainteresowane historią czeskiego ruchu oporu z okresu II wojny światowej, a nie przypadkowi turyści szukający atrakcji widokowych. Wzgórze Mělce znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie miasta Louny, w kraju usteckim, w północno-zachodnich Czechach.
Najczęstsze pytania
Co upamiętnia pomnik na Mělcach? Śmierć trójki radzieckich spadochroniarzy z grupy partyzanckiej „Jan Kozina", poległych w walce z Niemcami 17 października 1944 roku.
Kiedy odsłonięto pomnik? 15 września 1946 roku, niespełna dwa lata po opisywanych wydarzeniach.
Kim byli polegli partyzanci? Wiera Morhunowa, Arkadij Jastremski i Nikita Kosinkow.
Czy istnieje jeszcze inne miejsce pamięci związane z tym wydarzeniem? Tak – w Lounach, przy pierwotnym miejscu pochówku poległych, stoi od 1976 roku drugi, mniejszy pomnik.
Czy pomnik jest chroniony prawnie? Tak, od 1973 roku figuruje jako czeski zabytek kultury (kulturní památka).
Kiedy przeprowadzono ostatnią renowację? W 2014 roku, przed 70. rocznicą wydarzeń z 1944 roku.
W pobliżu
Zbieraj odznaki za odwiedzane miejsca
Pobierz NextOnTrip, odkrywaj nowe miejsca i odznaczaj swoje trasy.