Monument to 1968 invasion on Liberec town hall

Pomnik ofiar inwazji 1968 roku to brązowy element wmurowany w fasadę liberecckiego ratusza, tuż przy jego głównym wejściu. Upamiętnia dziewięć osób zabitych w Liberci podczas sierpniowej inwazji wojsk Układu Warszawskiego na Czechosłowację w 1968 roku. Miejsce znajduje się w samym centrum miasta, na placu przed ratuszem, więc mija je niemal każdy, kto zwiedza historyczne śródmieście Liberca.

Co dokładnie upamiętnia ten pomnik?

Tablica odnosi się do wydarzeń z 21 sierpnia 1968 roku, gdy Liberec – jako jedno z pierwszych większych miast na trasie wjeżdżających czołgów – stał się miejscem gwałtownych starć mieszkańców z żołnierzami interweniującej armii. W wyniku tych zajść zginęło dziewięć osób, co dało miastu drugie miejsce pod względem liczby ofiar inwazji w całej ówczesnej Czechosłowacji, zaraz po Pradze. Wśród zabitych był Miroslav Bernard, zastrzelony w Liberci właśnie 21 sierpnia 1968 roku – to z jego inicjatywy społecznej po latach powstał pomysł upamiętnienia wszystkich ofiar w tym miejscu.

Jak wygląda pomnik i kto go zaprojektował?

Formą pomnika jest stylizowany, brązowy odcinek gąsienicy czołgu, umieszczony bezpośrednio na murze ratusza, obok głównego wejścia do budynku. Autorem rzeźby jest liberecki artysta Jiří Gdovín. Na poszczególnych ogniwach gąsienicy wypisane są nazwiska ofiar sierpniowych wydarzeń – ostatni, niepodpisany segment gąsienicy pozostał celowo pusty, jako symboliczne miejsce dla wszystkich, których nazwiska nie zostały uwiecznione, oraz jako dedykacja dla Miroslava Bernarda, z którego inicjatywy pomnik powstał.

Kiedy powstał ten pomnik?

Pomnik odsłonięto uroczyście 21 sierpnia 1990 roku, a więc dokładnie w rocznicę wydarzeń, które upamiętnia, i już po upadku poprzedniego ustroju, kiedy możliwe stało się publiczne uczczenie ofiar inwazji. Wcześniej, w czasach przed 1989 rokiem, oficjalne upamiętnienie tych wydarzeń w tak eksponowanym miejscu – na fasadzie ratusza – nie byłoby możliwe.

Dlaczego Liberec ucierpiał podczas inwazji tak mocno?

Liberec leżał na jednej z głównych tras wjazdu wojsk Układu Warszawskiego do Czechosłowacji, co sprawiło, że miasto znalazło się wśród pierwszych dużych ośrodków miejskich, przez które przetoczyły się kolumny pancerne. To właśnie tutaj doszło do jednych z najbardziej gwałtownych starć mieszkańców z żołnierzami w całym kraju, a liczba dziewięciu ofiar śmiertelnych uczyniła z Liberca miasto najbardziej dotknięte inwazją po Pradze.

Co warto wiedzieć, planując wizytę?

Pomnik znajduje się dosłownie kilka kroków od wejścia do ratusza, w samym centrum Liberca, więc nie wymaga dodatkowego objazdu – wystarczy chwila uwagi podczas spaceru po głównym placu miasta. Co roku, w rocznicę wydarzeń 21 sierpnia, miasto organizuje przy pomniku pietystyczne zgromadzenie ku pamięci ofiar okupacji, w którym uczestniczą przedstawiciele władz miejskich i mieszkańcy. Dla osób interesujących się nowszą historią Czech to miejsce stanowi zwięzłe, ale wymowne świadectwo wydarzeń sierpnia 1968 roku – warto połączyć jego odwiedziny ze zwiedzaniem samego budynku ratusza i historycznego centrum miasta.

Najczęstsze pytania

Co upamiętnia pomnik na ratuszu w Liberci? Dziewięć osób zabitych w Liberci podczas inwazji wojsk Układu Warszawskiego na Czechosłowację w sierpniu 1968 roku.

Gdzie dokładnie znajduje się pomnik? Na fasadzie liberecckiego ratusza, tuż przy głównym wejściu do budynku, w centrum miasta.

Kto jest autorem pomnika? Liberecki rzeźbiarz Jiří Gdovín.

Jaką formę ma pomnik? Stylizowany, brązowy odcinek gąsienicy czołgu z wypisanymi nazwiskami ofiar; ostatni segment pozostał celowo bez nazwiska.

Kiedy odsłonięto pomnik? 21 sierpnia 1990 roku, w rocznicę wydarzeń z 1968 roku.

Dlaczego Liberec miał tak wielu zabitych podczas inwazji? Miasto leżało na trasie wjazdu wojsk do Czechosłowacji i było miejscem jednych z najgwałtowniejszych starć w kraju – dziewięć ofiar dało mu drugie miejsce po Pradze.