Monument of working-class movement

Pomnik ruchu robotniczego stoi na szczycie wzgórza Bílá hora w brneńskiej dzielnicy Židenice, nad osiedlem Juliánov. To betonowa rzeźba upamiętniająca zgromadzenia robotnicze prowadzone w tym miejscu przez działacza socjaldemokratycznego Josefa Hybeša.

Jak dotrzeć?

Bílá hora leży w północno-wschodniej części Brna, w dzielnicy Židenice, ponad osiedlem Juliánov. Wzgórze jest punktem widokowym nad miastem, więc dojście do pomnika zwykle łączy się ze spacerem po okolicznych ścieżkach spacerowych prowadzących na szczyt. To miejsce odwiedzane zarówno ze względu na sam pomnik, jak i na panoramę Brna, jaka rozciąga się z góry.

Co zobaczysz?

Pomnik zaprojektowali rzeźbiarz Ladislav Martínek i architekt Jiří Auermüller, a odsłonięto go 12 listopada 1967 roku. Główny element to masywna, wielowarstwowa betonowa rzeźba z przelotowymi otworami, ustawiona na zaaranżowanym architektonicznie placu. Obok niej znajduje się prostokątna tablica pamiątkowa o wysokości około metra, wykonana z polerowanego brązowego granitu.

Napis na tablicy odwołuje się do haseł ruchu robotniczego i przypomina, że w tym miejscu brneński proletariat gromadził się pod przywództwem Josefa Hybeša, by walczyć o swoje prawa. Hybeš, senator, dziennikarz i działacz socjaldemokratyczny, prowadził tu zgromadzenia robotnicze od 1869 roku. Najważniejsze z nich odbyło się 18 lipca 1893 roku, gdy pracownicy brneńskich zakładów włókienniczych manifestowali za powszechnym prawem wyborczym i lepszymi warunkami pracy. Według historyków to właśnie rok 1893, a nie wskazany na tablicy rok 1869, odpowiada najważniejszemu z tych wydarzeń — co bywa wskazywane jako nieścisłość w treści inskrypcji.

Forma rzeźby, z jej surowym betonem i geometrycznymi otworami, wpisuje się w styl monumentalnej sztuki publicznej charakterystycznej dla powojennej Czechosłowacji — pomniki tego typu miały podkreślać wagę historycznych wydarzeń robotniczych poprzez skalę i ciężar użytych materiałów, a nie dosłowne przedstawienie postaci czy scen.

Co działo się z pomnikiem po 1989 roku?

Po 1989 roku obiekt przechodził okresy zaniedbania i uszkodzeń, typowe dla wielu monumentów z czasów socjalizmu, które po zmianie ustroju straciły dotychczasową opiekę instytucjonalną. W 2009 roku, z inicjatywy miasta, przeprowadzono renowację murów oporowych otaczających plac przy pomniku. Od początku lat 2010. na betonowej konstrukcji regularnie powstają murale — ich autorami są artyści Martin Kota i Stanislav Bílka, a inicjatorem tych działań jest zarząd dzielnicy Židenice, traktujący pomnik jako przestrzeń dla współczesnej sztuki miejskiej.

Dla kogo to miejsce?

Pomnik przyciąga osoby zainteresowane historią XX-wiecznego Brna i architekturą monumentalną okresu powojennego, a także tych, którzy szukają punktu widokowego na obrzeżach miasta, z dala od głównych szlaków turystycznych centrum. Połączenie surowej formy rzeźby z kolorowymi muralami czyni to miejsce nietypowym przystankiem dla miłośników sztuki ulicznej.

Najczęstsze pytania

Co upamiętnia Pomnik ruchu robotniczego w Brnie? Pomnik upamiętnia zgromadzenia robotnicze prowadzone na Bílej horze od 1869 roku przez działacza socjaldemokratycznego Josefa Hybeša, w tym manifestację pracowników brneńskich zakładów włókienniczych z 18 lipca 1893 roku za powszechnym prawem wyborczym.

Kiedy powstał pomnik i kto jest jego autorem? Pomnik zaprojektowali rzeźbiarz Ladislav Martínek i architekt Jiří Auermüller, a odsłonięto go 12 listopada 1967 roku.

Z czego wykonany jest pomnik? Główną formę stanowi wielowarstwowa betonowa rzeźba z otworami, uzupełniona o tablicę pamiątkową z polerowanego brązowego granitu.

Dlaczego pomnik pokryty jest muralami? Od początku lat 2010. z inicjatywy dzielnicy Židenice na betonowej konstrukcji regularnie powstają murale autorstwa Martina Koty i Stanislava Bílki, co nadało obiektowi drugie życie jako przestrzeni sztuki miejskiej.

Czy przy pomniku jest punkt widokowy? Tak, Bílá hora to wzniesienie ponad osiedlem Juliánov w dzielnicy Židenice, skąd rozciąga się widok na Brno, co czyni okolice pomnika popularnym miejscem spacerów.