Monastery of Santa Catalina, Zaragoza

Klasztor Santa Catalina to jeden z najstarszych żeńskich klasztorów Saragossy, ukryty przy ulicy Arquitecto Magdalena, tuż przy historycznym centrum miasta. Od niemal ośmiu wieków mieszkają w nim klaryski, a jego mury kryją ślady architektury gotycko-mudejarskiej, które trudno znaleźć gdzie indziej w tej części Aragonii.

Jak dotrzeć?

Klasztor leży w obrębie starej Saragossy, w spacerowej odległości od katedry La Seo i bazyliki Nuestra Señora del Pilar. Najwygodniej dojść tu pieszo, łącząc wizytę ze zwiedzaniem centrum – okolica należy do najgęściej usianych zabytkami części miasta. Dla osób przyjeżdżających z innych dzielnic dobrym punktem odniesienia są przystanki tramwajowe i autobusowe w pobliżu placu Pilar, skąd do klasztoru jest już tylko kilka minut spacerem wąskimi uliczkami starówki.

Jaka jest historia klasztoru?

Wspólnota powstała w 1234 roku poza ówczesnymi murami miasta, za zgodą papieża Grzegorza IX. Fundatorką była Ermisenda de Cellas, ciotka Teresy Gil de Vidaure, żony króla Jakuba I Zdobywcy – stąd od początku klasztor cieszył się wsparciem rodziny królewskiej, która zapewniła mu uposażenie gwarantujące utrzymanie. Trafiały tu córki arogońskiej szlachty, a wspólnota rosła na tyle, że w XVII wieku liczyła około 120 zakonnic. Pierwotnie mieszkanki nazywano "mniszkami od św. Damiana" – to starsza nazwa klarysek, sprzed kanonizacji świętej Klary.

Budynek konwentu wzniesiono w pierwszej połowie XIV wieku, a kościół pochodzący z tego okresu przebudowano w 1645 roku w duchu baroku. Klasztor mocno ucierpiał podczas wojny na Półwyspie Iberyjskim w 1808 roku, gdy Saragossa broniła się przed wojskami napoleońskimi – zniszczenia dotknęły wówczas większość zabudowań zakonnych w mieście. Gruntowną przebudowę kompleksu przeprowadzono w 1928 roku, nadając mu obecny kształt.

Co zobaczysz w środku?

Największą wartością Santa Catalina jest zachowany rdzeń gotycko-mudejarski, widoczny mimo późniejszych barokowych i XIX/XX-wiecznych przekształceń. Wewnątrz kościoła podziwiać można malowane arkady, geometryczne kompozycje i motywy zaczerpnięte z tradycji islamskiej – elementy typowe dla mudejaru, czyli stylu łączącego chrześcijańską i mauretańską sztukę budowlaną. Do tego dochodzą herby rodów szlacheckich, świadczące o arystokratycznym rodowodzie wspólnoty. Zdaniem znawców architektury mudejarskiej Saragossy dekoracja Santa Catalina należała do najbogatszych spośród miejscowych klasztorów tego typu.

Ponieważ klasztor jest wciąż czynną wspólnotą klauzurową, zwiedzanie ogranicza się do kościoła i kaplicy adoracji – nie do wnętrz klasztornych zamieszkanych przez siostry. To jednak wystarczy, by poczuć atmosferę miejsca, w którym modlitwa trwa nieprzerwanie od 1234 roku.

Kiedy przyjechać?

Najlepszą porą na wizytę są godziny otwarcia kościoła w ciągu dnia, kiedy światło wpadające przez okna podkreśla detale gotycko-mudejarskiej dekoracji. Warto unikać godzin nabożeństw, jeśli celem jest spokojne zwiedzanie wnętrza, a zapytać o aktualne godziny najlepiej bezpośrednio na miejscu lub w lokalnym punkcie informacji turystycznej, ponieważ jako czynny obiekt sakralny klasztor nie działa według stałego kalendarza turystycznego.

Najczęstsze pytania

Czy klasztor Santa Catalina można zwiedzać? Tak, dostępne są kościół i kaplica adoracji. Część klauzurowa, zamieszkana przez siostry klaryski, pozostaje niedostępna dla zwiedzających.

Kto założył klasztor? Ermisenda de Cellas w 1234 roku, za zgodą papieża Grzegorza IX i przy wsparciu aragońskiej rodziny królewskiej.

Jaki styl architektoniczny dominuje we wnętrzu? Gotycko-mudejarski, z późniejszymi barokowymi przeróbkami z XVII wieku oraz przebudową zewnętrznej części kompleksu w 1928 roku.

Czy w klasztorze wciąż mieszkają zakonnice? Tak, wspólnota klarysek nieprzerwanie zamieszkuje to miejsce od niemal ośmiu wieków.