Military cemetery in Martínkovice

Wojenský hřbitov Martínkovice to jeden z największych i najbardziej wstrząsających cmentarzy wojennych w Czechach — miejsce spoczynku tysięcy jeńców z okresu pierwszej wojny światowej, założone na wzgórzu w północno-zachodniej części wsi, naprzeciwko kościoła świętego Jerzego i świętego Marcina.

Gdzie leży cmentarz?

Nekropolia zajmuje powierzchnię 13 724 m² i znajduje się na wzniesieniu w Martínkovicach, w regionie Náchodsko, w Kraju Kralovohradeckim. Jest wpisana na listę zabytków kultury Republiki Czeskiej. Teren cmentarza łączy się historycznie z okolicami dawnego, ogromnego obozu jenieckiego rozciągającego się między Martínkovicami a Broumovem.

Skąd wziął się ten cmentarz?

Cmentarz powstał podczas pierwszej wojny światowej w dolnej części obozu jenieckiego, którego budowę rozpoczęto w czerwcu 1915 roku, a zakończono w kwietniu 1916. Obóz między Martínkovicami a Broumovem był jednym z największych tego typu na terenie monarchii austro-węgierskiej — mógł pomieścić nawet do 30 tysięcy jeńców wojennych, głównie Rosjan, Serbów, Włochów oraz więźniów politycznych.

Kogo tu pochowano?

Na cmentarzu spoczywają jeńcy, którzy zmarli z wycieńczenia fizycznego lub w wyniku epidemii tyfusu plamistego, szalejącej w przeludnionym obozie. Wśród internowanych przeważali Serbowie — udokumentowano aż 2599 pochowanych żołnierzy tej narodowości — obok nich spoczywają Rosjanie, Włosi oraz nieliczni Polacy, Litwini i Rumuni. Poza jeńcami na miejscu pochowano również blisko 400 żołnierzy austriackich, którzy zmarli podczas służby związanej z obozem.

Co wydarzyło się tu podczas drugiej wojny światowej?

Historia cmentarza nie kończy się wraz z pierwszą wojną światową. Podczas drugiej wojny światowej, u jej schyłku, na cmentarzu wojskowym pochowano 122 rosyjskich jeńców, którzy zginęli podczas tak zwanych marszów śmierci — wyczerpujących, przymusowych przemarszów więźniów ewakuowanych przed nadciągającym frontem. Miejsce to stało się w ten sposób świadectwem tragedii dwóch kolejnych wojen światowych.

Jak wygląda cmentarz dzisiaj?

Od 2007 roku prowadzone są prace restauracyjne, zainicjowane przez serbską firmę przy wsparciu urzędu gminy Martínkovice, czeskiego Ministerstwa Kultury oraz ambasady Serbii. Dzięki temu miejsce zachowało godny, uporządkowany charakter i wciąż pełni funkcję ważnego punktu pamięci — zarówno dla lokalnej społeczności, jak i dla odwiedzających z Serbii i innych krajów, których obywatele spoczywają na tym wzgórzu.

Dlaczego warto tu przyjechać?

Cmentarz w Martínkovicach to miejsce rzadko odwiedzane przez masową turystykę, ale niezwykle ważne historycznie — świadczy o skali cierpienia jeńców wojennych w czasach, gdy region Náchodska stał się mimowolnym centrum jednego z największych obozów jenieckich w monarchii habsburskiej. Spokojne położenie na wzgórzu, w sąsiedztwie zabytkowego kościoła, sprzyja refleksji nad losem tysięcy ludzi, których nazwiska w wielu przypadkach nie przetrwały do naszych czasów.

Najczęstsze pytania

Jak duży jest Wojenský hřbitov Martínkovice? Cmentarz zajmuje powierzchnię 13 724 m² i jest chroniony jako zabytek kultury Republiki Czeskiej.

Kim byli jeńcy pochowani na cmentarzu? Przeważali wśród nich Serbowie (2599 osób), a także Rosjanie, Włosi oraz nieliczni Polacy, Litwini i Rumuni, wraz z blisko 400 żołnierzami austriackimi.

Skąd wziął się obóz jeniecki w Martínkovicach? Budowę wielkiego obozu jenieckiego między Martínkovicami a Broumovem rozpoczęto w czerwcu 1915 roku, a ukończono w kwietniu 1916 roku; mógł pomieścić nawet 30 tysięcy jeńców.

Co wydarzyło się na cmentarzu podczas drugiej wojny światowej? Pochowano tam 122 rosyjskich jeńców, którzy zginęli podczas marszów śmierci pod koniec wojny.

Kto zajmuje się dziś odnową cmentarza? Od 2007 roku prace restauracyjne prowadzone są z inicjatywy serbskiej firmy, przy wsparciu gminy Martínkovice, czeskiego Ministerstwa Kultury i ambasady Serbii.