Kolumna Maryjna w Broumovie

Kolumna Maryjna w Broumovie to barokowy pomnik stojący na głównym placu miasta, jeden z najbardziej rozpoznawalnych zabytków tej części czeskiego pogranicza z Polską. Choć na pierwszy rzut oka wygląda jak typowa "kolumna morowa" spotykana w wielu środkowoeuropejskich miastach, jej historia kryje niecodzienny epizod ze sporem o to, w którą stronę powinna patrzeć Matka Boska.

Gdzie stoi kolumna?

Monument zajmuje centralne miejsce na Mírovém náměstí (Placu Pokoju) w Broumovie, głównym rynku miasta leżącego w północno-wschodnich Czechach, tuż przy granicy z Polską. To naturalny punkt orientacyjny dla każdego, kto zwiedza starówkę — rynek otaczają kamienice, a nieopodal wznosi się zespół klasztorny benedyktynów, z którym kolumna jest ściśle związana historycznie.

Kto i kiedy ją ufundował?

Kolumnę wzniesiono w 1706 roku z inicjatywy Otmara Zinkego, opata pobliskiego klasztoru benedyktynów w Broumovie. Był to prezent dla miasta — gest podkreślający więź między zakonem a mieszczanami oraz duchową opiekę, jaką benedyktyni sprawowali nad regionem. Za wykonanie rzeźb odpowiadał barokowy rzeźbiarz Jan Brokoff wraz ze swoim warsztatem, znanym z licznych realizacji sakralnych w tej części Europy Środkowej.

Dlaczego pierwotną rzeźbę zastąpiono?

Najciekawszym wątkiem w historii kolumny jest spór o wygląd figury głównej. Pierwsza statua Matki Boskiej z Dzieciątkiem, dłuta Brokoffa, zwrócona była twarzą w stronę klasztoru, a plecami do większej części miasta. Mieszczanie uznali to za afront i domagali się zmiany. W efekcie opat Zinke zlecił wykonanie nowej, większej figury — dwustronnej, tak by Madonna patrzyła jednocześnie na klasztor i na miasto. Autorem tej wersji był rzeźbiarz Gottfried Bössewetter. To właśnie ta, "pojednawcza" rzeźba wieńczy kolumnę do dziś.

Co przedstawiają figury świętych?

Kompozycja kolumny jest wielopoziomowa. U podstawy, w niszach, umieszczono figury świętych związanych z tradycją benedyktyńską: świętej Scholastyki, świętego Benedykta, świętego Wintira oraz świętego Prokopa. Na narożnych cokołach stoją z kolei postacie patronów istotnych dla regionu i Czech jako całości: święty Wacław, święty Wojciech, święta Małgorzata i święta Jadwiga. Cały układ — z centralnym, wysokim trzonem i bogato rozbudowaną podstawą — jest typowy dla barokowych kolumn maryjnych fundowanych po epidemiach lub jako wotum dziękczynne, choć w przypadku Broumova akcent położono przede wszystkim na relację klasztoru z miastem.

Czy warto zobaczyć kolumnę dzisiaj?

Mimo upływu ponad trzystu lat kolumna zachowała barokowy charakter, a jej stan jest efektem kilku etapów prac konserwatorskich prowadzonych na przestrzeni wieków. Dla odwiedzających Broumov to obowiązkowy punkt na trasie zwiedzania rynku — warto połączyć spacer wokół kolumny z wizytą w pobliskim klasztorze benedyktynów, z którym monument jest nierozerwalnie związany historią swojego powstania.

Najczęstsze pytania

Kiedy powstała Kolumna Maryjna w Broumovie? W 1706 roku, z fundacji opata Otmara Zinkego.

Kto zaprojektował rzeźby na kolumnie? Pierwotną wersję wykonał Jan Brokoff z warsztatem, a późniejszą, obecną figurę Madonny — Gottfried Bössewetter.

Dlaczego zmieniono figurę Matki Boskiej? Bo pierwsza wersja patrzyła tylko w stronę klasztoru, plecami do miasta, co oburzyło mieszczan — zastąpiono ją dwustronną rzeźbą widoczną z obu kierunków.

Jakich świętych przedstawiają figury na kolumnie? W niższych niszach świętych Scholastykę, Benedykta, Wintira i Prokopa, a na narożnikach świętych Wacława, Wojciecha, Małgorzatę i Jadwigę.

Gdzie dokładnie stoi kolumna? Na Mírovém náměstí, głównym rynku Broumova, w pobliżu zespołu klasztornego benedyktynów.