Maria column in Mnichovo Hradiště

Kolumna maryjna w Mnichovo Hradišti to barokowy pomnik stojący przed ratuszem na placu Masaryka, w niewielkim parku tuż przy głównej drodze przez miasto. Choć nie jest tak znana jak jej praska imienniczka, dla samego Mnichovo Hradiště to jeden z najstarszych i najcenniejszych zabytków małej architektury sakralnej — od 1958 roku wpisana na listę czeskich zabytków kultury.

Jak wygląda kolumna i co przedstawia

Pomnik zbudowano z piaskowca w typowo barokowym układzie: sześcioboczna podstawa dźwiga trójboczny trzon w kształcie pryzmatu, zwieńczony głowicą w formie trójbocznej piramidy. Na samym szczycie stoi rzeźba Niepokalanej Marii w naturalnej wielkości, ujęta w charakterystycznym dla baroku kontrapoście — z lekko wygiętą sylwetką i przesunięciem ciężaru ciała na jedną nogę. Na trzonie kolumny umieszczono kartusz z herbem rodu Valdštejnů (Wallensteinów), właścicieli miejscowego zamku, oraz inskrypcję przedstawiającą Marię jako pocieszycielkę cierpiących.

Kto i kiedy postawił kolumnę

Dokładna data powstania i autorstwo rzeźby nie są jednoznacznie ustalone. Jedna z hipotez łączy fundację kolumny z okresem urzędowania miejscowego dziekana Jana Juliusza Ruckého, czyli z latami 1684–1706. Inna wskazuje jako twórcę Martina Jelínka starszego, a jeszcze inna — Martina Ignáce Jelínka (urodzonego w 1728 roku), co przesuwałoby powstanie rzeźby na drugą połowę XVIII wieku. Brak jednoznacznych źródeł sprawia, że historycy sztuki wciąż traktują dokładną chronologię jako otwartą kwestię.

Dlaczego oryginalna rzeźba nie stoi już na kolumnie

To, co dziś ogląda się na szczycie kolumny, nie jest oryginałem. W latach 80. XX wieku pierwotną rzeźbę zdjęto i zastąpiono kopią, aby chronić ją przed dalszym niszczeniem pod wpływem warunków atmosferycznych. Oryginalna figura Marii jest dziś przechowywana bezpiecznie w lapidarium miejscowego zamku, dostępnym w ramach zwiedzania kompleksu zamkowego.

Jakie renowacje przeszła kolumna

Kolumna była wielokrotnie konserwowana. Samą rzeźbę na szczycie odnowiono już w 1971 roku. Całą kolumnę poddano gruntownej renowacji w 2002 i 2010 roku — prace w tym drugim terminie prowadził konserwator Josef Vitvar. Najnowszą renowację przeprowadził w 2017 roku Martin Pokorný. Dzięki tym pracom kopia rzeźby i cały korpus kolumny zachowują dobry stan mimo ekspozycji na zewnętrzne warunki przez dziesięciolecia.

Gdzie dokładnie znajduje się kolumna

Kolumna stoi na placu Masaryka w Mnichovo Hradišti, w powiecie Mladá Boleslav, w niewielkim skwerze przed budynkiem ratusza, po jego zachodniej (tylnej) stronie od strony drogi. To miejsce leży w samym centrum miasta, w zasięgu spaceru od zamku Mnichovo Hradiště i innych zabytków miejskiej zabudowy.

Najczęstsze pytania

Z jakiego materiału wykonano kolumnę? Z piaskowca, w konstrukcji typowej dla barokowych kolumn maryjnych: sześcioboczna podstawa, trójboczny trzon i głowica w kształcie piramidy.

Czy rzeźba na kolumnie jest oryginalna? Nie. To kopia z lat 80. XX wieku — oryginalna figura Niepokalanej Marii znajduje się w lapidarium zamku w Mnichovo Hradišti.

Kto ufundował kolumnę? Nie wiadomo tego z całą pewnością. Możliwy związek istnieje z dziekanem Janem Juliuszem Ruckým (koniec XVII wieku) lub z rzeźbiarzami z rodziny Jelínków, działającymi w XVIII wieku.

Czy kolumna jest zabytkiem? Tak, od 1958 roku jest wpisana na listę czeskich zabytków kultury (kulturní památka).

Gdzie dokładnie stoi kolumna? Na placu Masaryka, w małym parku przed ratuszem w Mnichovo Hradišti.