Mariánský sloup w Hradcu Králové

Mariánský sloup to blisko dziewiętnastometrowa barokowa kolumna morowa stojąca w samym centrum Velkého náměstí, głównego placu Hradca Králové. Powstała jako wotum wdzięczności za ocalenie miasta przed epidemią dżumy, która w drugiej dekadzie XVIII wieku pustoszyła Czechy. Dziś to jeden z najbardziej rozpoznawalnych punktów placu, otoczony kamienicami i widoczny niemal z każdego jego krańca.

Skąd wzięła się ta kolumna?

Gdy w 1713 roku dżuma zaczęła szerzyć się po ziemiach czeskich, mieszczanie Hradca Králové wyruszyli 6 listopada w procesji do Chrudimi, by modlić się przed obrazem świętego Salwatora. Rajcy miejscy złożyli wówczas ślubowanie: jeśli miasto zostanie oszczędzone, wzniosą w podzięce posąg Marii. Epidemia rzeczywiście ominęła Hradec Králové, a władze miejskie dotrzymały obietnicy. Z centrum Velkého náměstí usunięto wcześniej stojący tam pręgierz, a na jego miejscu stanął najpierw cokół, potem sama kolumna, na końcu zaś rzeźby. Prace budowlane i rzeźbiarskie prowadzono w latach 1715–1717, a całość ukończono w 1717 roku.

Kto stworzył kolumnę i z czego jest wykonana?

Zespół rzeźbiarski wykuto z jasnoszarego piaskowca o średnio grubym ziarnie. Autorstwo pozostaje przedmiotem sporu historyków sztuki — wskazuje się na Giovanniego Battistę Bulliego albo na Jana Pavla Cechpauera jako twórcę projektu. Kolumna wznosi się na dwuczęściowym, pryzmatycznym cokole, otoczonym kamienną balustradą na wybrukowanym tarasie. Balustradę tworzą profilowana podstawa o krzywoliniowym rzucie, pryzmatyczne stożki, tralki oraz słupki zwieńczone kapitelami i kulami.

Jakie figury zdobią kolumnę?

Na szczycie kolumny stoi figura Marii. Niżej, na dolnej części cokołu, umieszczono świętych Annę, Joachima, Karola Boromeusza i Jana Nepomucena. W niszach znajdują się dodatkowo kolejna rzeźba świętego Jana Nepomucena oraz święta Rozalia, a także stylizowany herb miasta z lwem trzymającym literę „G". Cztery wysunięte cokoły przy balustradzie dźwigają posągi świętych Wacława, Józefa, Sebastiana i Wawrzyńca. Cały zespół rzeźbiarski łączy więc motyw maryjny z patronami chroniącymi przed zarazą i nieszczęściami, typowymi dla kolumn morowych stawianych w tamtym okresie w Europie Środkowej.

Gdzie dokładnie stoi kolumna?

Mariánský sloup zajmuje centralne miejsce na Velkém náměstí w Hradcu Králové — placu otoczonym historyczną zabudową miejską, w bezpośrednim sąsiedztwie katedry i innych zabytków starego miasta. Ze względu na tę lokalizację kolumna funkcjonuje jako naturalny punkt orientacyjny i miejsce spotkań w samym sercu miasta.

Najczęstsze pytania

Jak wysoka jest kolumna? Ma niemal dziewiętnaście metrów wysokości.

Kiedy powstała? Prace trwały w latach 1715–1717, a całość ukończono w 1717 roku.

Dlaczego ją wzniesiono? Jako wotum dziękczynne za ocalenie miasta przed epidemią dżumy, która w 1713 roku dotarła do Czech.

Kto zaprojektował kolumnę? Autorstwo nie jest jednoznacznie ustalone — historycy wskazują na Giovanniego Battistę Bulliego lub Jana Pavla Cechpauera.

Jakie postacie można rozpoznać na kolumnie? Marię na szczycie, a niżej świętych Annę, Joachima, Karola Boromeusza, Jana Nepomucena (dwukrotnie), Rozalię, Wacława, Józefa, Sebastiana i Wawrzyńca.

Gdzie dokładnie znajduje się kolumna? W centrum Velkého náměstí, głównego placu Hradca Králové.