Church of Saint John the Baptist

Kościół św. Jana Chrzciciela stoi na wzgórzu zwanym Kopec Svatého Jana w Třebeši, dzielnicy Hradca Králové, i należy do najstarszych zachowanych obiektów sakralnych w okolicy miasta.

Skąd wzięło się to miejsce?

Historia zaczyna się dużo wcześniej niż obecna świątynia. Już w 1504 roku wspominana jest tu drewniana kaplica poświęcona Mistrzowi Janowi Husowi, a jej ołtarz konsekrował włoski biskup Filip de Nova Vila. Kilkadziesiąt lat później, w latach 20. i 30. XVI wieku, hradecki mieszczanin Lukáš Forman (zwany też Hostovský z Hostovic) ufundował w tym samym miejscu nowy kościół. Miał on upamiętniać Jana Husa, Hieronima z Pragi oraz innych czeskich męczenników religijnych. Budowę ukończono w 1530 roku, a obiekt od początku wyróżniał się prostą, wczesnobarokową formą, typową dla filialnych świątyń tamtego okresu.

Co przetrwało wojny i czas?

Po bitwie na Białej Górze w 1620 roku kościół podupadł – region przechodził wtedy przez fale rekatolicyzacji i zawirowania majątkowe, które odbiły się na kondycji wielu drewnianych świątyń. Odbudowę przeprowadzili jezuici, którzy przejęli obiekt i przywrócili go do stanu używalności. Kolejny większy remont miał miejsce w latach 1858–1859, kiedy naprawiono konstrukcję i wyposażenie wnętrza. Obok kościoła stoi zabytkowa drewniana dzwonnica, którą – na podstawie badań dendrochronologicznych drewna – datuje się na około 1602 rok. Wisi w niej dzwon z 1583 roku, najstarszy element wyposażenia całego zespołu. Ufundował go Martin Cejp z Peclinovce, wieloletni primator (odpowiednik burmistrza) Hradca Králové, a odlał go miejscowy ludwisarz Eliáš Stodola. Dziś kościół wraz z dzwonnicą wpisany jest do rejestru zabytków kultury Republiki Czeskiej.

Co jeszcze warto zobaczyć na miejscu?

Kościół otacza cmentarz, który mieszkańcy Hradca Králové nazywają swoim "Slavínem" – lokalnym odpowiednikiem praskiego panteonu zasłużonych. Spoczywają tu znaczące postacie związane z historią miasta, a także ofiary bitwy pod Hradcem Králové (Königgrätz) z 1866 roku, stoczonej w pobliskim Chlumie. Samo wzniesienie, na którym stoi świątynia, nosi nazwę Zámeček ("mały zamek") i od dawna pełni funkcję cichego miejsca pamięci na obrzeżach miasta, z dala od ruchliwego centrum.

Jak dotrzeć i kiedy przyjechać?

Kopec Svatého Jana leży w dzielnicy Třebeš, po wschodniej stronie Hradca Králové, i najwygodniej dotrzeć tu pieszo lub rowerem – okolica ma charakter spokojnego osiedla z zielenią, a nie typowej trasy turystycznej. Warto zaplanować wizytę w ciągu dnia, kiedy dobrze widać drewnianą architekturę kościoła i dzwonnicy oraz można spokojnie przejść się po przykościelnym cmentarzu. To miejsce dla osób szukających kontaktu z lokalną historią bez tłumów – nie ma tu rozbudowanej infrastruktury turystycznej, za to jest autentyczny, kameralny klimat.

Najczęstsze pytania

Czym różni się ten kościół od innych świątyń pw. św. Jana Chrzciciela w regionie? Ten konkretny obiekt znajduje się w Třebeši, na wzgórzu Kopec Svatého Jana, i wyróżnia go geneza związana z kultem Jana Husa – pierwotnie miał upamiętniać husyckich męczenników, a dopiero później przyjął obecne wezwanie.

Czy można zwiedzać wnętrze kościoła? Jako filialny kościół nie ma on regularnych, codziennych godzin otwarcia dla zwiedzających – dostęp wiąże się zwykle z nabożeństwami lub okazjonalnymi wydarzeniami parafialnymi.

Dlaczego cmentarz przy kościele nazywany jest "Slavínem"? Bo spoczywają tu zasłużone dla miasta osoby oraz ofiary historycznej bitwy z 1866 roku – podobnie jak na praskim Slavínie, miejsce pełni funkcję swoistego panteonu lokalnej pamięci.

Ile lat ma dzwonnica obok kościoła? Badania dendrochronologiczne wskazują na około 1602 rok budowy, a wiszący w niej dzwon pochodzi z 1583 roku – to najstarszy zachowany element całego założenia.