Łysa Góra

Łysa Góra to jeden z najbardziej rozpoznawalnych szczytów Gór Świętokrzyskich, wznoszący się na 595 m n.p.m. tuż nad wsią Krasna. To drugi najwyższy punkt całego pasma Łysogór, a jednocześnie miejsce, wokół którego narosło więcej legend niż wokół jakiegokolwiek innego wzniesienia w regionie — mowa tu o sabatach czarownic, o których krążyły opowieści jeszcze w XIX wieku.

Jak dotrzeć na szczyt?

Na Łysą Górę prowadzi kilka znakowanych szlaków pieszych, które spotykają się na wierzchołku, więc wybór trasy zależy głównie od tego, skąd wyruszamy. Punktem wyjścia bywa Nowa Słupia — stamtąd trasa biegnie przez las bukowo-jodłowy i zajmuje zwykle około dwóch godzin w jedną stronę. Krasna leży bliżej samego wzniesienia, więc podejście od tej strony jest krótsze, choć bardziej strome w końcowym odcinku. Warto zabrać dobre buty trekkingowe — teren jest kamienisty, a fragmenty szlaku prowadzą przez charakterystyczne gołoborza, czyli rumowiska skalne pozbawione roślinności.

Co zobaczysz na szczycie?

Na samym wierzchołku znajdują się pozostałości pogańskiego wału kamiennego, którego początki sięgają IX wieku — to jeden z najstarszych śladów osadnictwa kultowego w tej części Polski. Obok wału stoi klasztor benedyktyński założony w XI wieku, dziś znany jako Sanktuarium Relikwii Krzyża Świętego, jedno z najstarszych miejsc pielgrzymkowych w kraju. Trzecim charakterystycznym elementem panoramy jest wieża telewizyjna Świętego Krzyża — masywna konstrukcja widoczna z wielu punktów okolicy, dobrze kontrastująca z historyczną zabudową klasztoru.

Sam szczyt porasta gęsty las, więc klasycznego widoku „z otwartej hali" nie ma — za to atmosfera miejsca, gdzie stare mury sąsiadują z nowoczesną infrastrukturą telekomunikacyjną, robi wrażenie na większości odwiedzających.

Kiedy przyjechać?

Najlepsza pora na wejście to późna wiosna i wczesna jesień, gdy las jest przejrzysty, a temperatury sprzyjają wielogodzinnym spacerom. Latem warto ruszać wcześnie rano, żeby uniknąć upału na odsłoniętych fragmentach szlaku przy gołoborzach. Zimą trasa bywa oblodzona, szczególnie na stromszych odcinkach od strony Krasnej, więc raki lub kije trekkingowe wyraźnie ułatwiają podejście.

Legenda o sabatach czarownic

Łysa Góra od wieków funkcjonuje w polskim folklorze jako miejsce zlotów czarownic — wierzono, że w nocy z 30 kwietnia na 1 maja (noc Walpurgi) na szczycie odbywały się sabaty. Motyw ten przewija się w polskiej literaturze i sztuce ludowej, a sama nazwa „łysa góra" stała się w języku polskim niemal synonimem miejsca o mrocznej, magicznej reputacji. Dla odwiedzających to dodatkowy powód, by traktować wejście na szczyt nie tylko jako spacer krajoznawczy, ale i wycieczkę w głąb lokalnych wierzeń.

Najczęstsze pytania

Jak wysoka jest Łysa Góra? Szczyt osiąga 595 metrów n.p.m., co czyni go drugim najwyższym punktem w paśmie Łysogór w Górach Świętokrzyskich.

Ile trwa wejście na szczyt? W zależności od wybranego szlaku i punktu startu podejście zajmuje od około godziny (od strony Krasnej) do dwóch godzin (od strony Nowej Słupi).

Co to są gołoborza, które mija się po drodze? To rumowiska skalne bez roślinności, charakterystyczne dla Gór Świętokrzyskich — powstały w wyniku wietrzenia kwarcytowych zboczy i tworzą jeden z ciekawszych krajobrazowo fragmentów trasy.

Czy na szczycie można zwiedzić klasztor? Tak, benedyktyński klasztor na Świętym Krzyżu (Sanktuarium Relikwii Krzyża Świętego) jest czynny dla zwiedzających i pielgrzymów przez większość roku.