Church of Saints Procopius and Barbara (Kunčice pod Ondřejníkem)

Kościół św. Prokopa i Barbary w Kunčicach pod Ondřejníkem to drewniana świątynia, która trafiła na Śląsk Morawski z zupełnie innego regionu Europy. Stoi w powiecie Frydek-Mistek, w kraju morawsko-śląskim, i należy do najbardziej niezwykłych zabytków sakralnych tej części Czech — bo jej historia zaczęła się setki kilometrów dalej na wschód.

Skąd wziął się ten kościół?

Budowla powstała na przełomie XVII i XVIII wieku na Rusi Zakarpackiej, we wsi Hliňanec, jako typowa karpacka cerkiew obrządku greckokatolickiego, wznoszona w stylu bojkowskim — mimo że sam Kunčice leżą już poza etnicznym obszarem Bojków. W 1928 roku obiekt kupił Eduard Šebela, ówczesny dyrektor generalny kopalń węgla w Witkowicach. Drewnianą konstrukcję rozebrano, przewieziono na Śląsk Morawski i w 1931 roku ponownie złożono w Kunčicach pod Ondřejníkem. Nie był to odosobniony przypadek — podobne małe cerkwie z Karpat trafiły w tym samym czasie m.in. do ogrodów Kinských w Pradze, do Nowej Paki, Blanska, Hradca Králové czy Dobříkova.

Dlaczego patronami są górnicy?

23 sierpnia 1931 roku biskup Jan Stavěl konsekrował przeniesioną świątynię na nowo, poświęcając ją patronom górników — świętemu Prokopowi i świętej Barbarze. To on odprawił też pierwszą mszę w nowym miejscu. Wybór patronów nie był przypadkowy: fundator Eduard Šebela związany był z górnictwem węglowym, a region Frydka-Mistku od dawna kojarzył się z przemysłem wydobywczym.

Co warto zobaczyć?

Charakterystyczną cechą kościoła są trzy stopniowane wieże — największa nad wejściem, najmniejsza nad prezbiterium. Ten układ nie jest przypadkowy: odzwierciedla podział wnętrza na trzy odrębne części, zgodnie z zasadami liturgii wschodniej. Całość budowli wykonana jest w drewnie, bez użycia gwoździ w tradycyjnej ciesielskiej technice karpackiej, co samo w sobie stanowi rzadkość w tej części Moraw. Wewnątrz zachował się historyczny ikonostas, czyli ściana z ikonami oddzielająca nawę od prezbiterium — element typowy dla cerkwi greckokatolickich i prawosławnych, rzadko spotykany w rzymskokatolickich Czechach.

Jak dbano o zabytek w ostatnich latach?

Na przełomie 2009 i 2010 roku przeprowadzono remont pokrycia dachowego, co pozwoliło zabezpieczyć drewnianą konstrukcję przed wilgocią. W latach 2014–2015 odrestaurowano wspomniany ikonostas, przywracając mu pierwotny wygląd i chroniąc cenne malowidła.

Jak dotrzeć na miejsce?

Kunčice pod Ondřejníkem leżą w Beskidzie Śląsko-Morawskim, niedaleko Frydka-Mistku i Frydlantu nad Ostrawicą, więc dojazd samochodem z Ostrawy czy z polskiej strony granicy zajmuje zwykle nie więcej niż godzinę. Kościół stoi w spokojnej, wiejskiej scenerii u podnóża wzgórza Ondřejník, co czyni go dobrym punktem na trasie łączącej zwiedzanie z wypadem w Beskidy.

Najczęstsze pytania

Czy kościół można zwiedzać w środku? Świątynia pełni funkcję czynnego kościoła parafialnego, więc dostępność wnętrza zależy od godzin nabożeństw i otwarcia — warto to sprawdzić przed przyjazdem.

Dlaczego kościół jest drewniany, skoro to Morawy? Bo w rzeczywistości pochodzi z Rusi Zakarpackiej i został tu przeniesiony w całości w 1931 roku — to nie lokalna tradycja budowlana, lecz importowany zabytek.

Co oznaczają trzy wieże? Symbolizują trójdzielny podział wnętrza cerkwi zgodnie z liturgią wschodnią — każda część odpowiada innej strefie funkcjonalnej świątyni.

Kim byli patroni kościoła? Święty Prokop i święta Barbara są tradycyjnie czczeni jako patroni górników, co nawiązuje do górniczych korzeni fundatora i regionu.