Lusthaus

Lusthaus to niewielki barokowy letohrádek myśliwski skryty w lasach Parku Narodowego Podyjí, na płaskowyżu między wsią Lesná a osadą Čížov (część gminy Horní Břečkov, powiat Znojmo, region południowomorawski), tuż przy granicy z Austrią. Nazwa, wprost z niemieckiego "domek uciech" czy "domek rozkoszy", oddaje jego pierwotną funkcję — miejsca odpoczynku i zabawy dla szlachty po polowaniu.

Skąd wziął się ten domek w środku lasu?

Budowlę wzniesiono w drugiej połowie XVIII wieku, prawdopodobnie około 1780 roku, z inicjatywy Michaela Josefa Althana, właściciela pobliskiego państwa vranovského. Lusthaus stanął w samym centrum dawnej obory myśliwskiej Čížov — założenia, w którym z jednego punktu promieniście rozchodziły się ścieżki wycięte w lesie. Taki układ pozwalał naganiaczom spędzać zwierzynę w stronę środka, gdzie czekali strzelcy, a sam budynek służył jako punkt dowodzenia i wypoczynku podczas łowów. Że wygląd letohrádku ustalił się już w XVIII wieku, potwierdza zachowana weduta z zamku Vranov, namalowana przed 1799 rokiem — przedstawia budynek w formie bliskiej dzisiejszej.

Jak wykorzystywano budynek za czasów jego rozkwitu?

Dwupiętrowa, prostokątna budowla miała podział funkcji między piętrami. Na parterze służba przygotowywała ustrzeloną zwierzynę i posiłki, a w powietrzu unosił się zapach dymu i pieczystego. Na górze, w reprezentacyjnej sali, szlachta świętowała zakończenie polowania — organizowano tam bankiety i spotkania towarzyskie. Salę zdobiły malowidła szablonowe, łączące motywy ornamentalne z myśliwskimi — sceny i symbole odwołujące się do łowów, charakterystyczne dla wystroju podobnych pawilonów w XVIII-wiecznej Europie Środkowej.

Co się stało z pierwotnym wyglądem budynku?

W drugiej połowie XIX wieku Lusthaus poważnie ucierpiał w pożarze. Odbudowa zmieniła jego sylwetkę: pierwotny mansardowy dach zastąpiono dachem w formie czworobocznej piramidy, a nad portykiem dodano zadaszenie wsparte na drewnianych słupach — takie, jakie można zobaczyć do dziś. Kolejny, kompleksowy remont przeprowadzono w 2002 roku. Od tego czasu obiektem opiekuje się Správa Národního parku Podyjí, która utrzymuje go jako punkt na szlakach turystycznych, choć wnętrze pawilonu pozostaje niedostępne dla zwiedzających.

Jak dotrzeć do Lusthausu i co jest w okolicy?

Letohrádek leży na leśnym płaskowyżu, około 1,5 km na południowy zachód od Lesnej i około 2,5 km na północny zachód od Čížova, na wysokości około 490 m n.p.m. Prowadzi tam żółty szlak turystyczny z Lesnej w kierunku Ledových slují (skalnych jaskiń lodowych), a trasa biegnie dalej w stronę Vranova nad Dyjí. Wokół budynku ustawiono ławki i tablice informacyjne, dzięki czemu Lusthaus jest wygodnym przystankiem na spacerze przez rezerwat. W samej wsi Čížov, kilka kilometrów dalej, zachował się z kolei fragment żelaznej zasłony — dawnego ogrodzenia granicznego z czasów komunizmu, z wieżą obserwacyjną Špačkárna. To odrębny obiekt, ale wielu turystów łączy odwiedziny obu miejsc podczas jednej wycieczki po Podyjí.

Najczęstsze pytania

Czy do Lusthausu można wejść? Nie — wnętrze pawilonu jest obecnie niedostępne dla turystów. Można go obejrzeć z zewnątrz, odpoczywając na ławkach przy budynku.

Kto zbudował Lusthaus i kiedy? Letohrádek powstał w drugiej połowie XVIII wieku, najpewniej około 1780 roku, z inicjatywy Michaela Josefa Althana, właściciela państwa vranovského.

Czy Lusthaus ma coś wspólnego z żelazną zasłoną? Nie bezpośrednio. Pamiątki po żelaznej zasłonie, w tym wieża Špačkárna, znajdują się w samej wsi Čížov, kilka kilometrów od letohrádku — to inny, choć pobliski, punkt na trasie zwiedzania Podyjí.

Jak dojść do Lusthausu? Najprościej żółtym szlakiem od Lesnej w kierunku Ledových slují; letohrádek leży po drodze, na leśnym płaskowyżu na wysokości około 490 m n.p.m.