Señorío de Bertiz – park natury z sześciowiekową historią

Señorío de Bertiz to park przyrody położony w gminie Bertizarana, w dolinie Bidasoa, w północnej Nawarze, zaledwie kilkanaście kilometrów od granicy z Francją. To miejsce łączy dziką puszczę atlantycką z zabytkowym ogrodem historyczno-artystycznym, co czyni je jednym z najbardziej charakterystycznych obszarów chronionych regionu.

Skąd wzięła się nazwa?

Nazwa pochodzi od rodu Bértiz, którego pierwsze wzmianki historyczne sięgają 1392 roku – wtedy to Pedro Miguel Bértiz otrzymał od króla Nawarry Karola III Szlachetnego tytuł merino gór (zarządcy terenów górskich). Kilkadziesiąt lat później, w 1421 roku, rodzina otrzymała herb z wizerunkiem lamii – mitologicznej istoty przypominającej syrenę. Przez stulecia posiadłość funkcjonowała jak niewielkie lenno, obejmujące około 2000 hektarów lasów i dolin, przekazywane z pokolenia na pokolenie w obrębie rodu.

Dlaczego lasy przetrwały w tak dobrym stanie?

Prywatny charakter posiadłości przez większość jej historii okazał się jej największą ochroną. W czasach, gdy okoliczne tereny były intensywnie eksploatowane – wycinane pod uprawy, pastwiska czy przemysł drzewny – lasy Señorío de Bertiz pozostawały względnie nietknięte, ponieważ należały do jednej rodziny i nie podlegały presji gospodarczej typowej dla ziem komunalnych.

Kto stworzył ogrody, które dziś można zwiedzać?

Prawdziwy rozkwit posiadłości rozpoczął się w 1898 roku, gdy majątek przeszedł w ręce Pedra Cigi i Doroty Fernández, małżeństwa o kosmopolitycznych zainteresowaniach i wielkim zamiłowaniu do przyrody. To oni odbudowali zdewastowane fragmenty puszczy, a wokół dawnego pałacu założyli reprezentacyjne ogrody w duchu epoki – z fontannami, stawami, pergolami, altanami i punktami widokowymi. Ich praca nadała posiadłości charakter, który do dziś przyciąga zwiedzających szukających połączenia natury i architektury krajobrazu.

Jak posiadłość stała się parkiem publicznym?

Ostatni właściciel, don Pedro de Ciga, w 1949 roku przekazał całą posiadłość – 2052 hektary lasów, ogrodów i terenów górskich – Wspólnocie Autonomicznej Nawarry. Ten gest otworzył drogę do ochrony obszaru na dużą skalę: w 1984 roku Señorío de Bertiz zostało oficjalnie uznane za pierwszy park przyrody w całej Nawarze, stając się wzorem dla kolejnych obszarów chronionych w regionie.

Co warto zobaczyć w parku?

Sercem odwiedzin jest zabytkowy ogród historyczno-artystyczny, zaprojektowany jeszcze za czasów małżeństwa Ciga-Fernández – z alejkami okolonymi stuletnimi drzewami sprowadzonymi z różnych zakątków świata, stawami i XIX-wiecznymi elementami dekoracyjnymi. Poza ogrodem rozciąga się rozległy las bukowo-dębowy, typowy dla wilgotnego, atlantyckiego klimatu tej części Nawarry, poprzecinany szlakami pieszymi o różnym stopniu trudności, prowadzącymi w głąb doliny Bidasoa.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się park? W gminie Bertizarana, w dolinie rzeki Bidasoa, w północnej części Nawarry, blisko granicy francusko-hiszpańskiej.

Czym park różni się od typowych obszarów naturalnych? Łączy dziko rosnący las atlantycki z zaprojektowanym ogrodem historyczno-artystycznym powstałym na przełomie XIX i XX wieku – rzadkie połączenie natury i sztuki ogrodowej w jednym miejscu.

Kiedy park uzyskał status obszaru chronionego? W 1984 roku, po tym jak ostatni właściciel przekazał posiadłość władzom Nawarry w 1949 roku.

Skąd wzięła się nazwa Bertiz? Od rodu Bértiz, którego historia w tym miejscu sięga końca XIV wieku.