Legazpi dorrea

Legazpi dorrea to średniowieczna wieża obronna w Zumarradze, w Kraju Basków, stojąca naprzeciw miejscowego dworca kolejowego RENFE, w regionie Urola Garaia (Gipuzkoa).

Co to za budowla?

Legazpi dorrea, znana też jako Casa-Torre de Legazpi, to dom-wieża łącząca dwie wyraźnie różne części architektoniczne. Dolna partia to kamienna, sześcienna bryła z dwoma kondygnacjami i półpiwnicą wykopaną w zboczu terenu — typowy przykład gotyckiej architektury obronnej Gipuzkoa z XIII–XIV wieku. Na tej kamiennej podstawie w XVII wieku dobudowano górną część w konstrukcji szkieletowej (ryglowej), wypełnionej cegłą, wysuniętą względem dolnych murów i przykrytą dwuspadowym dachem. Efektem jest budynek o niecodziennym, dworkowym charakterze — surowa średniowieczna wieża zwieńczona lżejszą, mieszkalną nadbudową z epoki nowożytnej.

Dlaczego wieża nosi nazwisko Legazpi?

Budowlę od początku zamieszkiwał ród Legazpi — jeden z najbardziej wpływowych rodów w życiu społeczno-politycznym i kościelnym Zumarragi w późnym średniowieczu. To właśnie z tą rodziną wiąże się najsłynniejszy mieszkaniec wieży: Miguel López de Legazpi, żeglarz i konkwistador, którego biografię łączy się z tym miejscem jako rodzinną siedzibą. Fakt ten sprawia, że Legazpi dorrea jest dziś traktowana nie tylko jako zabytek architektury, ale i jako punkt odniesienia dla historii rodu, którego przedstawiciel zapisał się w dziejach hiszpańskiej ekspansji kolonialnej.

Jaka jest historia wieży?

Dom-wieża powstał w XIII lub XIV wieku, w okresie, gdy baskijskie rody budowały tego typu warowne siedziby jako zabezpieczenie majątku i pozycji w lokalnych konfliktach. Legazpi dorrea była bezpośrednio związana z rywalizacją między stronnictwami gamboińskim (gamboino) i oñacińskim (oñacino) — dwoma zwaśnionymi obozami szlacheckimi, które przez dziesięciolecia dzieliły Kraj Basków w epoce późnego średniowiecza. Wieża, jako siedziba jednego z rodów uwikłanych w ten konflikt, podzieliła los wielu podobnych budowli: z rozkazu króla Henryka IV została częściowo zburzona. Gdy Pedro de Legazpi powrócił z wygnania, odbudował rodzinną siedzibę, wykorzystując tym razem cegłę jako materiał budowlany — ślad tej przebudowy widoczny jest do dziś w górnej partii budynku.

Co warto zobaczyć na miejscu?

Największą wartością Legazpi dorrea jest właśnie kontrast między dwiema fazami budowy: surowym, kamiennym trzonem obronnym a lżejszą, drewniano-ceglaną nadbudową mieszkalną. Taki układ — wieża obronna z dobudowaną później częścią mieszkalną — jest charakterystyczny dla wielu domów-wież (baskijskich dorretxe) w Gipuzkoa, ale rzadko zachowuje się w tak czytelnej, dwuczęściowej formie. Lokalizacja naprzeciw stacji kolejowej sprawia, że wieża jest łatwo dostępna dla podróżnych zwiedzających Zumarragę i okoliczne miejscowości regionu Urola Garaia.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się Legazpi dorrea? Wieża stoi w Zumarradze, w regionie Urola Garaia w prowincji Gipuzkoa, naprzeciwko miejscowej stacji kolejowej RENFE.

Kim był Miguel López de Legazpi? To żeglarz i konkwistador związany z rodem Legazpi, którego historia łączy się z tą wieżą jako rodzinną siedzibą rodu.

Z jakiego okresu pochodzi budowla? Kamienna część wieży powstała w XIII lub XIV wieku, natomiast górna, drewniano-ceglana nadbudowa pochodzi z XVII wieku.

Dlaczego wieżę częściowo zburzono? Legazpi dorrea była zamieszana w konflikt między stronnictwami gamboińskim i oñacińskim, a król Henryk IV nakazał jej zburzenie; po powrocie z wygnania Pedro de Legazpi odbudował siedzibę z cegły.