Lapidarium of Vintířovský vrch

Lapidárium na Vintířovském vrchu to niewielkie, ale niezwykle wymowne muzeum pod otwartym niebem w miejscowości Vintířov (część gminy Radonice) w Czechach, poświęcone pamięci wsi zniszczonych przy tworzeniu poligonu wojskowego w Doupovských horach.

Czym jest to miejsce?

Lapidárium powstaje od 2003 roku przy kaplicy na wzniesieniu Vintířovský vrch, tuż nad wsią Vintířov. Założył je lokalny klub miłośników zabytków regionu Radonicka, który od lat zbiera i przywozi tu kamienne oraz ceglane pozostałości po miejscowościach, które przestały istnieć w Doupovských horach. Powodem ich zniknięcia była decyzja władz komunistycznych z 1953 roku o utworzeniu ogromnego Wojskowego Obszaru Szkoleniowego Hradiště. W jej wyniku wysiedlono około 17 tysięcy mieszkańców, a zburzono aż 65 miejscowości – w tym dawne miasto powiatowe Doupov, które zniknęło z mapy niemal całkowicie.

Dziś na wzgórzu leży ponad pięćdziesiąt kamiennych „nagrobków" symbolicznego cmentarza wsi. Każdy fragment reprezentuje jedną utraconą miejscowość i nosi jej nazwę.

Co zobaczysz na miejscu?

Ekspozycja przypomina cichy, kameralny cmentarz. Wśród eksponatów znajdują się fragmenty kamiennych krzyży przydrożnych i kapliczek, resztki progów i węgarów okiennych z rozebranych domów, stare kamienie młyńskie, słupy graniczne oraz zachowane elementy dawnych zapór i szlabanów wojskowych. Wszystkie przedmioty ułożono w rzędach na trawiastym zboczu, tworząc rodzaj otwartej księgi historii regionu – każdy kamień to osobna opowieść o wsi, która już nie istnieje.

Miejsce znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie pielgrzymkowej kaplicy Matki Boskiej Bolesnej, co dodaje całości refleksyjnego, niemal sakralnego charakteru.

Jak dotrzeć?

Lapidárium leży w linii prostej około 600 metrów na północ od centrum Vintířova, jednak ze względu na ukształtowanie terenu dojście lokalną drogą i ścieżką zajmuje w praktyce dystans około 1,4 km. Najwygodniej dotrzeć pieszo lub rowerem – szeroka droga gruntowa prowadzi od wsi łagodnym podejściem na wzgórze, spacer zajmuje zwykle 20–30 minut. Punktem wyjścia może być również pobliska miejscowość Radonice, skąd prowadzą oznakowane szlaki turystyczne w kierunku Doupovských hor.

Kiedy przyjechać?

Miejsce jest dostępne przez cały rok, ponieważ jest to otwarta ekspozycja plenerowa bez godzin otwarcia ani biletów. Najlepsze warunki do zwiedzania panują od wiosny do jesieni, kiedy ścieżka na wzgórze jest sucha, a widoki na okoliczne wzgórza Doupovských hor najpiękniejsze. Warto wybrać dzień z dobrą widocznością – z Vintířovského vrchu roztaczają się rozległe panoramy na dawny, dziś w większości niedostępny teren poligonu wojskowego.

Najczęstsze pytania

Czy wstęp na lapidárium jest płatny? Nie, to swobodnie dostępna ekspozycja plenerowa, wstęp jest bezpłatny przez cały rok.

Ile czasu zajmuje zwiedzanie? Samo obejście lapidárium zajmuje 15–20 minut, jednak razem z dojściem od Vintířova warto zaplanować około godziny na całą wycieczkę.

Czy da się tam dojechać samochodem? Bezpośrednio pod lapidárium samochodem nie dojedziemy – ostatni odcinek trzeba pokonać pieszo drogą gruntową lub ścieżką ze wsi.

Dlaczego zniknęły wsie upamiętnione w lapidárium? Zostały wysiedlone i zburzone w latach 50. XX wieku, gdy władze komunistyczne utworzyły w Doupovských horach rozległy wojskowy poligon szkoleniowy, niedostępny dla cywilów do dziś.