Ländtetor

Ländtetor to dawna brama portowa w berneńskiej Matte, dolnej dzielnicy starego miasta Berna, tuż przy Aare. Obiekt stoi przy ulicy Mattenenge 3 (współrzędne ok. 46,949 N, 7,458 E) i figuruje w szwajcarskim wykazie dóbr kultury KGS pod numerem 711.

Czym jest Ländtetor?

Nazwa pochodzi od niemieckiego słowa „Lände", czyli przystani rzecznej. Brama zamykała od strony wody dojście do nabrzeża, gdzie przeładowywano towary spływające i płynące w górę Aare. Według opisów w literaturze regionalnej jest to brama portowa z końca XIII wieku. W 1873 roku zamurowano ją, a w 1961 roku odnowiono.

Jak powstało odkrycie z 1960 roku?

Pozostałości średniowiecznej bramy ujawniono w 1960 roku podczas prac rozbiórkowych w tej części Matte. Zamiast je usuwać, zachowano je, a odsłonięty mur stał się widocznym fragmentem dawnych fortyfikacji dzielnicy Nydegg. Dziś to jeden z niewielu namacalnych śladów tego, jak średniowieczne miasto broniło się od strony rzeki.

Dlaczego to miejsce ma ciemną kartę w historii?

Według tradycji właśnie tutaj 18 marca 1710 roku wsiadło na statki 56 anabaptystów (Täufer), wygnanych przez władze Berna w kierunku Ameryki Północnej. Podróż przerwano w Europie: holenderskie władze uwolniły więźniów na granicy. W 1711 roku nastąpiło kolejne wydalenie, tym razem około 350 osób do Niderlandów. Związek bramy z tym wydarzeniem opiera się na przekazie, nie na dokumentach, ale w Bernie miejsce to jest z nim kojarzone. Anabaptystów zaczęto tolerować jako wspólnotę religijną dopiero w 1820 roku, a w 2017 roku kanton Berno oficjalnie przeprosił ich potomków.

Jak dojść do Ländtetor?

Matte leży w zakolu rzeki poniżej tarasu przy katedrze. Najwygodniej zejść z górnego miasta schodami lub zjechać publiczną windą z Münsterplattform. Z centrum Berna to kilkanaście minut spaceru, a wejście do bramy jest ogólnodostępne, bo to element zabudowy ulicy. Okolica jest płaska i brukowana, więc z wózkiem warto uważać na nierówności.

Co jeszcze zobaczysz w okolicy?

• Matte – dawna dzielnica rzemieślników i młynarzy, z kanałami wodnymi wykopanymi w 1360 roku do napędu miejskich młynów.
• Aare – promenada nad rzeką i miejsca, z których widać półwysep starego miasta.
• Kościół Nydegg – gotycka świątynia na wzgórzu nad dzielnicą, w miejscu zburzonego zamku.
• Stare miasto Berna – wpisane na listę UNESCO, z arkadami i fontannami.

Kiedy przyjechać?

Brama jest dostępna przez cały rok i o każdej porze, bo stoi przy zwykłej ulicy. Najprzyjemniej jest późną wiosną i latem, gdy nad Aare toczy się życie towarzyskie, a latem wielu berneńczyków pływa w rzece. Jesienią i zimą w Matte jest spokojniej i łatwiej o zdjęcia bez tłumu.

Najczęstsze pytania

Czy wejście do Ländtetor jest płatne? Nie. Brama znajduje się przy ulicy Mattenenge i można ją obejrzeć bez biletu.

Ile czasu potrzeba na zwiedzanie? Samo obejrzenie bramy zajmuje kilka minut. Warto jednak połączyć je ze spacerem po całej dzielnicy Matte, na co przeznacz około godziny.

Z czym jest związana brama w historii Berna? Pełniła funkcję portową od średniowiecza, a w tradycji łączy się ją z wygnaniem anabaptystów w 1710 roku.

Czy brama jest zabytkiem chronionym? Tak, ma numer 711 w szwajcarskim wykazie dóbr kultury o znaczeniu krajowym i regionalnym KGS.