Campagne Schönberg

Campagne Schönberg w Bernie to zespół zabytkowych budynków dawnej podmiejskiej rezydencji rodziny von Fischer, położony w dzielnicy Allmend-Murifeld, przy ulicy Laubeggstrasse. Berneńczycy nazywają tak również otaczający go park Schönbergpark. Całość zachowała się jako rzadki przykład „campagne", czyli wiejskiej posiadłości, jakie patrycjusze miasta budowali poza murami.

Czym jest campagne w Bernie?

W dawnej Republice Berneńskiej campagne oznaczała letnią rezydencję z dworem, ogrodem i gospodarstwem. Właściciele mieszkali tu sezonowo, a część gruntów służyła uprawie. Schönberg jest jednym z lepiej zachowanych przykładów tego typu w granicach miasta. Inwentarz zabytków Bernu traktuje budynki jako grupę (Baugruppe Landsitz Schönberg) i obejmuje ją ochroną jako obiekt wart zachowania.

Jaka jest historia posiadłości?

Na wzgórzu Schönberg stała do 1817 roku szubienica sądu okręgowego Bern Untenaus; dziś to teren ogrodu. Starszy budynek z około 1730 roku częściowo zachowano, a Samuel Sigmund von Fischer, urzędnik z tytułem Oberamtmanna, dobudował nowy dwór z kolumnowym portykiem, stodołą, budynkiem gospodarczym i domem ogrodnika. W 1872 roku Ludwig Karl Adolf von Fischer dodał pomarańczarnię i szklarnię. Rodzina von Fischer władała majątkiem aż do 1943 roku, kiedy kupiło go miasto Berno.

Co zobaczysz na miejscu?

• Herrenstock (Laubeggstrasse 40): dom panów z pierwszej połowy XVIII wieku, rozbudowany w latach 1856–1858 według projektu Theodora Zeerlederta. Uchodzi za wczesny przykład historyzmu. W latach 2021–2022 przeszedł gruntowny remont.
• Dom ogrodnika: budynek z 1856 roku przy wejściu na teren.
• Neobarokowy portal: zaprojektowany przez Henry'ego B. von Fischera i wzniesiony w 1914 roku.
• Pomarańczarnia i szklarnia z drugiej połowy XIX wieku oraz ogród na wzgórzu.

Herrenstock należy do pięciu historycznie ważnych budynków dawnej campagne. Okazjonalnie jest otwierany dla zwiedzających, na przykład podczas berneńskich Dni Dziedzictwa (Open House Bern).

Jak dojechać?

Posiadłość leży na północny wschód od centrum Bernu, około 46,951 N, 7,465 E. Najwygodniej dojechać komunikacją miejską z dworca Bern i dalej pieszo do Laubeggstrasse. Całość to krótki spacer po parku, dlatego dobrze łączy się z odwiedzinami w pobliskich dzielnicach mieszkalnych.

Kiedy przyjechać?

Park jest najprzyjemniejszy od późnej wiosny do wczesnej jesieni, gdy ogród jest zielony. Wnętrza Herrenstock zwykle obejrzysz tylko w dniach otwartych, więc sprawdź terminy przed wizytą.

Najczęstsze pytania

Czy Campagne Schönberg to to samo co Schönbergpark?

W codziennym użyciu tak: park w Bernie bywa nazywany też Campagne Schönberg. Historycznie campagne to cały zespół dworu, budynków gospodarczych i ogrodu.

Kto był właścicielem posiadłości?

Rodzina von Fischer, do zakupu przez miasto Berno w 1943 roku.

Czy można wejść do środka budynków?

Herrenstock bywa otwierany w wybranych terminach, na przykład w ramach Open House Bern. W pozostałe dni oglądasz budynki z zewnątrz.

Czy to ta sama budowla co Villa Schönberg w Zurychu?

Nie. Villa Schönberg (Villa Rieter) przy Museum Rietberg stoi w Zurychu i nie ma związku z berneńską campagne.