Landštejn Castle

Landštejn Castle to jeden z najstarszych zamków w Czechach — romańska warownia z XIII wieku wznosząca się nad Staré Město pod Landštejnem, w powiecie Jindřichův Hradec, w regionie południowoczeskim. Choć dziś oglądamy go jako ruinę, dwie masywne wieże i mur otaczający górne podzamcze wciąż robią wrażenie skali, jaką miał w czasach, gdy był największym romańskim zamkiem w krajach czeskich.

Kiedy powstał zamek i kto go zbudował?

Pierwsza pisemna wzmianka o Landštejnie pochodzi z 1231 roku, ale sam obiekt jest starszy — jego jądro wzniesiono na przełomie XII i XIII wieku. Budowę wiąże się z okresem po 1222 roku, gdy zmarł margrabia morawski Vladislav, a nadzór nad tą częścią kraju przejął król Przemysł Otakar I. Powstał wówczas zamek w stylu romańskim, co w tamtym czasie i miejscu było rzadkością — większość okolicznych warowni budowano już w duchu gotyku. Do dziś zachowały się dwie duże wieże połączone murem, który wyznacza obrys górnego zamku i dziedzińca. Sześciopiętrowa wieża południowa, w pełni zachowana, pozostaje główną dominantą — w jej murze zachodnim znajduje się oryginalna brama wjazdowa.

Kim byli właściciele Landštejna?

Najdłużej, prawie dwa wieki, władał zamkiem ród Krajířów. To za ich czasów Landštejn przeszedł największą przebudowę: wzmocniono fortyfikacje i wzniesiono renesansowe pałace otaczające pięciokątny dziedziniec. Po śmierci Zdeňka II Krajíře jego córka Anna, zamężna Roupovská, sprzedała w 1579 roku zamek wraz z majątkiem austriackiemu szlachcicowi Štěpánowi z Eicinku. Dwadzieścia lat później nowym właścicielem stał się mieszczanin z Jihlavy, David Neumayer z Winterberka. Jego syn Gottfried przystąpił do buntu stanów czeskich, a po ich klęsce pod Białą Górą jego majątek — w tym Landštejn — skonfiskowano. Ostatnimi prywatnymi właścicielami zamku był austriacki ród hrabiowski Sternbachów, którzy władali nim w latach 1923–1945.

Co się stało z zamkiem po pożarze w 1771 roku?

Losy Landštejna przesądził 25 sierpnia 1771 roku, gdy w zamek uderzył piorun i wywołał wielki pożar. Warowni nigdy nie odbudowano — od tego momentu stała się romantyczną ruiną, pozostawioną własnemu losowi na kolejne dziesięciolecia. Po drugiej wojnie światowej obiekt przeszedł na własność państwa czechosłowackiego. Prawdziwy przełom nastąpił w 1972 roku, kiedy zaczęła się rozległa rekonstrukcja niszczejących murów — to właśnie te prace nadały zamkowi obecny wygląd. W 1990 roku Landštejn otwarto dla zwiedzających.

Co dziś można zobaczyć na Landštejnie?

Zamek leży w krainie zwanej Czeską Kanadą, na malowniczych, słabo zaludnionych pograniczach południowych Czech. Zwiedzający mogą wejść na sześciopiętrową wieżę południową i przejść przez zachowaną w murze zachodnim bramę, obejrzeć obrys górnego zamku wraz z dziedzińcem oraz pozostałości renesandowych pałaców wzniesionych przez Krajířów wokół pięciokątnego dworu. Sama forma ruiny — dobrze zachowana, ale nieodbudowana w całości — pozwala odczytać kolejne fazy przebudowy zamku, od romańskiego jądra po późniejsze, bogatsze w detale skrzydła.

Najczęstsze pytania

Jak stary jest zamek Landštejn? Jego jądro powstało na przełomie XII i XIII wieku, a pierwsza pisemna wzmianka pochodzi z 1231 roku — w tym czasie był największym romańskim zamkiem w krajach czeskich.

Dlaczego zamek jest ruiną? 25 sierpnia 1771 roku piorun wywołał pożar, który zniszczył zamek. Nigdy go nie odbudowano, a rekonstrukcję zabezpieczającą murów przeprowadzono dopiero od 1972 roku.

Kto był ostatnim właścicielem zamku? W latach 1923–1945 Landštejn należał do austriackiego rodu hrabiowskiego Sternbachów.

Od kiedy zamek jest otwarty dla turystów? Zamek udostępniono do zwiedzania w 1990 roku, po zakończeniu prac konserwatorskich rozpoczętych w 1972 roku.