Kościół św. Donata w Zadarze

Kościół św. Donata w Zadarze to okrągła świątynia katolicka w centrum chorwackiego miasta, uznawana za jeden z jego symboli. Jest największą budowlą przedromańską w Chorwacji i najbardziej rozpoznawalnym zabytkiem zadarskiego półwyspu.

Gdzie stoi i jak go rozpoznać?

Rotunda wznosi się w północno-wschodniej części dawnego rzymskiego forum, w sercu starego miasta. Z daleka rzuca się w oczy swoją masywną, walcową bryłą z wysokim, prostym korpusem i obejściem wewnątrz. Zaliczana jest do budowli o planie centralnym, typowych dla epoki karolińskiej w Europie. Szukając jej na mapie, warto kierować się na plac, na którym leżą też pozostałości rzymskiego forum i sąsiednie kościoły.

Kto i kiedy ją zbudował?

Fundatorem był biskup Zadaru Donat. Budowę zwykle umieszcza się na przełomie VIII i IX wieku, a jej zakończenie w pierwszych dekadach IX wieku; źródła podają różne daty początku prac, dlatego najczęściej mówi się po prostu o IX stuleciu. Pierwotnie świątynia nosiła wezwanie Trójcy Świętej. Imię fundatora zaczęło funkcjonować jako nazwa kościoła dopiero od XV wieku i tak zostało do dziś.

Dlaczego w murach widać rzymskie kamienie?

Budowniczowie nie sprowadzali materiału z daleka. Wykorzystali elementy ze starożytnego forum: rzymskie kolumny, bloki kamienne i płyty z inskrypcjami wmurowano w fundamenty i dolne partie ścian jako spolia. Dzięki temu zwiedzający widzi w jednym miejscu dwie epoki: antyczny Zadar i wczesnośredniowieczną Dalmację. To jeden z powodów, dla których kościół jest tak ceniony przez miłośników historii i architektury.

Jak dziś wykorzystywany jest kościół?

Wnętrze jest surowe i wysokie, a jego akustyka sprawia, że budowla służy dziś głównie jako sala koncertowa. Odbywają się tu występy muzyki dawnej i inne wydarzenia muzyczne. Rotunda ma około 27 metrów wysokości i pierwotnie była przykryta kopułą.

Najczęstsze pytania

Czy kościół św. Donata jest nadal miejscem kultu?

Przede wszystkim pełni funkcję zabytku i przestrzeni koncertowej, a nie regularnie czynnej parafii.

Od kiedy kościół nosi imię Donata?

Od XV wieku. Wcześniej miał wezwanie Trójcy Świętej.

Co wyróżnia ten kościół na tle innych zabytków Zadaru?

Okrągły plan, przedromańskie pochodzenie oraz rzymskie elementy wbudowane w mury. Jest największym przedromańskim budynkiem w Chorwacji.

Ile czasu zająć zwiedzanie?

Samo obejrzenie rotundy i otaczającego ją forum zajmuje zwykle kilkadziesiąt minut, więcej, jeśli trafi się koncert.

Gdzie szukać kościoła w Zadarze?

W starym mieście, na terenie dawnego rzymskiego forum, w pobliżu głównych placów półwyspu.