Katedra św. Anastazji w Zadarze

Katedra św. Anastazji w Zadarze to największa świątynia Dalmacji i jeden z najlepiej zachowanych przykładów architektury romańskiej na chorwackim wybrzeżu. Stoi w starym mieście Zadaru, na półwyspie, który od wieków był sercem miasta, a jej wysoka dzwonnica należy do najczęściej fotografowanych punktów widokowych w okolicy.

Jak powstała katedra?

Miejsce, na którym stoi dzisiejsza budowla, było użytkowane przez chrześcijan od późnej starożytności. W IV–V wieku wzniesiono tu bazylikę, pierwotnie poświęconą św. Piotrowi. Zmiana wezwania nastąpiła na początku IX wieku, gdy diecezja zadarska otrzymała od bizantyńskiego cesarza Nikefora I relikwie św. Anastazji. Od tego czasu świątynia nosi imię tej męczennicy, a ona sama jest patronką miasta.

Obecny, trójnawowy kościół w stylu romańskim powstawał głównie w XII i XIII wieku. W 1202 roku Zadar został oblężony przez Wenecjan i krzyżowców czwartej wyprawy, a katedra została wtedy poważnie uszkodzona. Ponownie konsekrowano ją w 1285 roku, a prace naprawcze, w tym przy fasadzie, zakończono w 1324 roku.

Czym wyróżnia się architektura?

Katedra ma układ trzynawowy, typowy dla romańskich bazylik regionu adriatyckiego. Fasada o spokojnych, harmonijnych proporcjach wyraża wpływy włoskiej, zwłaszcza toskańskiej i lombardzkiej tradycji romańskiej, a jednocześnie wpisuje się w lokalny krajobraz Dalmacji. To jedna z tych budowli, które warto obejść dookoła, by zobaczyć, jak zmieniały się jej partie na przestrzeni wieków.

Dzwonnica Katedry

Wolno stojąca dzwonnica powstawała etapami. Prace rozpoczęto w 1452 roku, kiedy ukończono parter i pierwsze piętro. Wyższe kondygnacje dobudowano dopiero pod koniec XIX wieku, a zakończono je w 1893 roku według projektu angielskiego architekta i historyka sztuki Thomasa Grahama Jacksona. Wieża stoi zaledwie kilka metrów od tylnej ściany katedry i nie jest z nią bezpośrednio połączona. Na szczycie znajduje się mosiężny anioł, który obraca się jak wiatrowskaz.

Na platformę widokową prowadzi około 180 stopni. Z góry widać czerwone dachy starego miasta, port i wyspy leżące naprzeciw Zadaru, więc wspinaczka zwykle się opłaca, zwłaszcza o poranku lub przed zachodem słońca.

Najczęstsze pytania

Gdzie znajduje się katedra? W historycznym centrum Zadaru, na półwyspie starego miasta, w niewielkiej odległości od innych zabytków, takich jak kościół św. Donata.

Komu poświęcona jest katedra? Św. Anastazji, której relikwie trafiły do Zadaru na początku IX wieku. Wcześniejsza bazylika na tym miejscu nosiła wezwanie św. Piotra.

Z jakiego okresu pochodzi budowla? Obecna romańska katedra powstała głównie w XII–XIII wieku, na miejscu wczesnochrześcijańskiej bazyliki z IV–V wieku. Po zniszczeniach z 1202 roku odbudowywano ją aż do 1324 roku.

Ile schodów ma dzwonnica? Około 180. Wejście na szczyt nagradza panoramą miasta i wybrzeża.

Kto zaprojektował górne partie dzwonnicy? Thomas Graham Jackson, angielski architekt, w ukończonej w 1893 roku wersji wieży.

Czy dzwonnica jest częścią budynku katedry? Nie. To osobna budowla stojąca tuż za apsydą katedry.

Dla kogo to miejsce?

Dla miłośników architektury romańskiej, historii średniowiecznej Adriatyku oraz wszystkich, którzy szukają dobrego widoku na Zadar. Zwiedzanie katedry i wejście na dzwonnicę łatwo połączyć ze spacerem po starym mieście, więc to naturalny punkt na krótkim planie zwiedzania miasta.