Kościół ewangelicki w Hawierzowie-Suchej

Kościół ewangelicki w Hawierzowie-Suchej stoi w dzielnicy Sucha Średnia, w części miasta Hawierzów leżącej w czeskim kraju morawsko-śląskim, kilka kilometrów od granicy z Polską. To niewielka, ale wciąż czynna świątynia miejscowego zboru Śląskiego Kościoła Ewangelickiego Augsburskiego Wyznania – jednej z najstarszych wspólnot protestanckich na Śląsku Cieszyńskim.

Jak wygląda kościół i gdzie go szukać?

Budynek stoi między drogą łączącą Hawierzów z Karwiną a linią kolejową, którą niegdyś obsługiwano transport węgla z kopalń Dukla i František, tuż nad prawym brzegiem potoku Sušánka. Bryła kościoła jest prosta – prostokątna nawa zamknięta wieloboczną prezbiterią, do której od strony bocznej dostawiono dwie niewielkie, również prostokątne zakrystie. Od frontu wznosi się smukła wieża zwieńczona ostrą, spiczastą wieżyczką – to właśnie ona jest najbardziej rozpoznawalnym elementem sylwetki świątyni widocznym z drogi.

Jaka jest historia tej świątyni?

Początki zboru w Suchej sięgają 1872 roku, kiedy to postawiono tu pierwszą, drewnianą kaplicę ewangelicką. Z czasem drewniana konstrukcja przestała wystarczać rosnącej społeczności, więc od 1924 roku wznoszono nową, murowaną kaplicę, mogącą pomieścić około 156 wiernych. W 1937 roku obiekt rozbudowano i przebudowano tak, by pełnił funkcję pełnoprawnego kościoła, a nie tylko kaplicy filialnej. Samodzielną parafię ewangelicką w Suchej erygowano jednak dopiero w styczniu 1949 roku – wcześniej wspólnota podlegała sąsiednim zborom.

Dlaczego teren wokół kościoła jest tak nierówny?

Hawierzów-Sucha leży w samym sercu Górnośląskiego Zagłębia Węglowego, a dziesięciolecia podziemnej eksploatacji węgla kamiennego odcisnęły piętno również na tym miejscu. Kościół razem z otaczającym go cmentarzem i całym okolicznym terenem osiadł w wyniku szkód górniczych o ponad 17 metrów. To zjawisko, choć niewidoczne gołym okiem z zewnątrz, tłumaczy nietypowe ukształtowanie terenu i pochylenia widoczne w najbliższym otoczeniu świątyni – typowy krajobraz miejscowości górniczych regionu.

Co jeszcze znajduje się przy kościele?

Przy świątyni działa cmentarz ewangelicki o powierzchni niemal 7600 m², będący integralną częścią tego miejsca i wciąż pełniący funkcję grzebalną dla lokalnej wspólnoty. To skromne, ale dobrze zachowane założenie sakralne dobrze pokazuje, jak wyglądało życie religijne mniejszości ewangelickiej na Śląsku Cieszyńskim w XIX i XX wieku – z dala od wielkomiejskiego rozgłosu, ale z silnym poczuciem lokalnej tożsamości.

Najczęstsze pytania

Do jakiego kościoła należy ta świątynia? Do miejscowego zboru Śląskiego Kościoła Ewangelickiego Augsburskiego Wyznania, jednej z historycznych wspólnot protestanckich regionu Śląska Cieszyńskiego.

Kiedy powstał kościół w obecnej formie? Pierwsza, drewniana kaplica stanęła w 1872 roku, murowaną budowlę wzniesiono od 1924 roku, a przebudowa nadająca jej charakter kościoła miała miejsce w 1937 roku.

Od kiedy działa tu samodzielna parafia? Niezależna parafia ewangelicka w Suchej istnieje od stycznia 1949 roku.

Dlaczego kościół i cmentarz są tak nierówno ułożone względem otoczenia? To efekt osiadania terenu spowodowanego wieloletnią podziemną eksploatacją węgla kamiennego – w tym miejscu grunt obniżył się o ponad 17 metrów.

Czy przy kościele jest cmentarz? Tak, ewangelicki cmentarz przykościelny zajmuje powierzchnię blisko 7600 m² i nadal jest użytkowany.