Kościół św. Anny w Hawierzowie-Šumbarku

Kościół św. Anny to klasycystyczna świątynia rzymskokatolicka w Hawierzowie-Šumbarku, w zachodniej, najstarszej części miasta, w pobliżu zamku Šumbark, w powiecie karwińskim województwa morawsko-śląskiego. Jednonawowy kościół z ośmioboczną wieżą frontową zwieńczoną hełmicą jest chroniony jako zabytek kultury od 1964 roku i należy do najstarszych zachowanych budowli tej okolicy, dawnej wsi Šumbark, na miejscu której po II wojnie światowej wyrósł Hawierzów.

Skąd wzięła się dzisiejsza świątynia?

Zanim stanął tu obecny kościół, na tym samym miejscu stał drewniany kościółek, który spłonął w nocy z 29 na 30 października 1823 roku. Nową, murowaną świątynię wzniesiono w latach 1841–1845 według projektu architekta J. Hermanna z Hradiště — kamień węgielny położono 28 kwietnia 1841 roku, a konsekracja odbyła się 27 lipca 1845 roku, tuż po lipcowym święcie patronki kościoła. Budowę sfinansowało małżeństwo Ludwika i Anny Neisserów, których szczątki spoczywają pod głównym ołtarzem — stąd też wybór świętej Anny na patronkę nowej świątyni. Prace murarskie prowadził Jan Herman z Hradiště, a stolarkę wykonał Antonín Kelle.

Jak wygląda architektura kościoła?

Świątynia została zaprojektowana w duchu późnego klasycyzmu (empiru), jako kościół filialny dla ówczesnej wsi Šumbark. To budowla jednonawowa, wzniesiona z solidnego, murowanego materiału, z trzema przylegającymi absydami bocznymi. Charakterystycznym elementem, widocznym z daleka, jest ośmioboczna wieża frontowa zakończona hełmicą oraz segmentowe, łukowe okna — to właśnie te elementy z pierwotnej budowli przetrwały do dziś w niemal niezmienionej formie i decydują o statusie kościoła jako zabytku kultury.

Dlaczego kościół był rozbudowywany w latach 70. XX wieku?

Powstanie i szybki rozrost Hawierzowa jako nowego miasta przemysłowego po 1955 roku sprawiły, że pojemność istniejących świątyń przestała wystarczać rosnącej liczbie wiernych. Pod koniec lat 60. rozważano budowę zupełnie nowego kościoła, jednak ze względów finansowych zdecydowano się na rozbudowę istniejącego obiektu. Prace, zaprojektowane przez Z. Kosteleckiego, prowadzono w latach 1970–1973 i objęły przede wszystkim rozbudowę prezbiterium. Przy tej okazji kościół otrzymał też nową, żywicową elewację frontową, znacząco odbiegającą wyglądem od pierwotnej, klasycystycznej fasady — rozwiązanie, które do dziś bywa krytykowane jako niedopasowane do zabytkowego charakteru budowli.

Gdzie dokładnie stoi kościół?

Kościół znajduje się w zachodniej części Hawierzowa, w historycznej dzielnicy Šumbark, niedaleko tamtejszego zamku — jednego z niewielu punktów w mieście przypominających o czasach sprzed powstania powojennego, socjalistycznego Hawierzowa. Współrzędne obiektu to w przybliżeniu 49,787 N, 18,418 E.

Dlaczego warto tu zajrzeć?

Kościół św. Anny to rzadki w Hawierzowie przykład budowli sprzed epoki wielkiej industrializacji miasta — świątynia, która przetrwała pożar poprzedniczki, klasycystyczną przebudowę w połowie XIX wieku i socjalistyczną rozbudowę w latach 70. XX wieku, zachowując przy tym swoją charakterystyczną, ośmioboczną wieżę. To dobry punkt wyjścia do spaceru po Šumbarku, jednej z najstarszych części miasta, które w większości kojarzy się z powojenną zabudową blokową.

Najczęstsze pytania

Kiedy zbudowano kościół św. Anny w Hawierzowie? Obecną, murowaną świątynię wzniesiono w latach 1841–1845, w miejscu wcześniejszego drewnianego kościoła, który spłonął w 1823 roku.

Kto sfinansował budowę kościoła? Budowę sfinansowało małżeństwo Ludwika i Anny Neisserów, których szczątki spoczywają pod głównym ołtarzem świątyni.

W jakim stylu zbudowano kościół? W stylu późnego klasycyzmu (empiru), z charakterystyczną ośmioboczną wieżą frontową zakończoną hełmicą.

Czy kościół był przebudowywany? Tak, w latach 1970–1973 rozbudowano prezbiterium i dodano nową elewację frontową, w związku z rosnącą liczbą wiernych po powstaniu nowego miasta Hawierzów.

Gdzie dokładnie stoi kościół? W zachodniej części Hawierzowa, w dzielnicy Šumbark, niedaleko tamtejszego zamku.