Kasteel Boekenberg

Kasteel Boekenberg to zamek w Deurne, dzielnicy Antwerpii w Belgii, którego historia sięga pierwszej połowy XVI wieku. Choć dziś budynek jest ruiną po pożarze, otaczający go park i dawne założenie ogrodowe wciąż przyciągają odwiedzających szukających śladów dawnej rezydencjonalnej architektury Flandrii.

Skąd wzięła się nazwa i pierwsza siedziba?

Najstarsza znana zabudowa w tym miejscu to dom i folwark otoczone fosą, powstałe w pierwszej połowie XVI wieku. Około 1555 roku posiadłość pełniła funkcję letniej rezydencji Jerome'a Van den Machare. Był to typowy dla ówczesnej szlachty i zamożnego mieszczaństwa model podmiejskiej siedziby — miejsce wypoczynku poza murami miasta, blisko natury, a jednocześnie w niedużej odległości od Antwerpii.

Jak powstał obecny zamek?

Budynek, który dziś kojarzy się z nazwą Kasteel Boekenberg, powstał znacznie później niż pierwotna siedziba. Między 1751 a 1755 rokiem wzniesiono nowy zamek w stylu rokokowym. Inwestycję zleciła Maria Knyff, wdowa po J.C. Bosschaert, wraz z J.J. du Bois. Projekt przypisuje się architektowi Van Baurscheitowi, jednemu z przedstawicieli rodziny architektów działającej w regionie Antwerpii w XVIII wieku. Rokokowa forma budowli odzwierciedlała ówczesne gusta zamożnych mieszkańców miasta, poszukujących lekkości i dekoracyjności w architekturze rezydencjonalnej.

Co zmienił się w parku pod koniec XVIII wieku?

W 1798 roku zamek wraz z otaczającymi go terenami nabył kupiec i bankier J.W. Smets. To właśnie za jego czasów, jeszcze w tym samym roku, wprowadzono liczne zmiany w duchu romantycznego ogrodu krajobrazowego. Powstały wówczas wijące się stawy, groty, kamienne mostki, sztuczna ruina zamkowa oraz sztuczne wzniesienia — elementy typowe dla mody na malownicze, „romantyczne" parki, popularnej w tamtym okresie w całej Europie. Smets kazał również wznieść w parku chińską pagodę, która zachowała się do dziś i pozostaje jednym z charakterystycznych elementów założenia Boekenberg, nadając mu wyjątkowy, egzotyczny akcent na tle typowo flamandzkiego krajobrazu.

Jak posiadłość trafiła w ręce miasta?

Po Smetsie zamek zmieniał kolejnych właścicieli, aż w 1914 roku przeszedł na własność gminy Deurne. Od tego momentu posiadłość stopniowo zaczęła zmieniać charakter — z prywatnej rezydencji w miejsce dostępne dla mieszkańców. Park został oficjalnie otwarty dla publiczności w 1928 roku, stając się jedną z zielonych przestrzeni rekreacyjnych Deurne.

Co można dziś zobaczyć w Boekenbergpark?

Od 1963 roku w osiemnastowiecznym kompleksie grot na terenie parku mieści się Muzeum Historii Naturalnej Boekenberg. To właśnie te groty, zbudowane jeszcze w czasach przebudowy ogrodu przez Smetsa, dziś pełnią funkcję wystawienniczą, łącząc historyczną architekturę parkową z edukacją przyrodniczą.

Sam zamek spotkał jednak dramatyczny los — 12 sierpnia 2022 roku budynek strawił pożar. Zniszczenie XVIII-wiecznej rokokowej budowli było poważną stratą dla lokalnego dziedzictwa architektonicznego Deurne, tym bardziej dotkliwą, że zamek od dekad stanowił punkt orientacyjny i symbol dzielnicy.

Dlaczego warto odwiedzić to miejsce mimo zniszczenia zamku?

Mimo utraty głównego budynku, teren wokół dawnego Kasteel Boekenberg wciąż zachowuje wartość historyczną i krajobrazową. Park z jego stawami, mostkami, sztuczną ruiną i chińską pagodą pozwala prześledzić ewolucję gustów ogrodowych od XVI-wiecznego folwarku, przez rokokową rezydencję, po romantyczny ogród krajobrazowy końca XVIII wieku. Muzeum Historii Naturalnej w dawnych grotach to dodatkowy powód, by zatrzymać się w tym miejscu podczas zwiedzania Deurne i okolic Antwerpii.

Najczęstsze pytania

Czy zamek Boekenberg można zwiedzać? Sam budynek zamku uległ poważnemu zniszczeniu w pożarze z 12 sierpnia 2022 roku, jednak otaczający go park pozostaje dostępny dla odwiedzających.

Kiedy powstał obecny zamek? Budynek w formie, w jakiej znany był przed pożarem, wzniesiono w latach 1751–1755 w stylu rokokowym.

Co znajduje się w parku oprócz dawnego zamku? W parku można zobaczyć elementy XVIII-wiecznego romantycznego ogrodu — sztuczną ruinę, groty, kamienne mostki oraz chińską pagodę, a także Muzeum Historii Naturalnej Boekenberg, ulokowane od 1963 roku w dawnym kompleksie grot.

Od kiedy park jest dostępny publicznie? Posiadłość przeszła w ręce gminy Deurne w 1914 roku, a park otwarto dla publiczności w 1928 roku.