Zamek Kašperk

Zamek Kašperk to ruina zamku królewskiego wznosząca się na wysokości 886 metrów nad poziomem morza w Szumawie, w południowo-zachodnich Czechach, tuż nad miastem Kašperské Hory. Uchodzi za najwyżej położony zamek królewski w Czechach — pozycję tę zawdzięcza nie przypadkowi, lecz ściśle przemyślanej decyzji Karola IV, który postawił go tam, gdzie potrzebował silnego punktu kontroli nad pograniczem i miejscowym złotem.

Dlaczego Karol IV zbudował zamek akurat tutaj?

Karol IV zdecydował się wznieść twierdzę na szumawskim grzbiecie z trzech powodów naraz. Miała ona chronić granicę z Bawarią, nadzorować okoliczny region wydobycia złota wokół Kašperských Hor i zabezpieczać Złotą Stezkę — dawny szlak handlowy łączący ziemie czeskie z Pasawą, a stamtąd dalej z zapleczem soli w Austrii. Budowę prowadzono w latach 1356–1365, a kierował nią budowniczy zwany Vítem Hedvábným, który zdołał ukończyć całość w zaledwie kilka lat — jak na standardy średniowiecznego budownictwa warownego tempo wyjątkowo szybkie. Na cześć fundatora zamek nazwano początkowo Karlsberg.

Skąd wzięło się złoto, które zamek miał chronić?

Okolice Kašperských Hor od dawna kryły w ziemi prawdziwe złoto. Gdy górnicy natrafili na duży samorodek, wysłano go wprost do Pragi, do samego Karola IV — to dobrze ilustruje, jak ważny gospodarczo był ten skrawek Szumawy dla władcy Czech i cesarza rzymsko-niemieckiego. Zamek miał zapewnić, że dochody z wydobycia i handlu nie umkną spod kontroli korony.

Jak zmieniali się właściciele zamku po śmierci Karola IV?

Po śmierci fundatora Kašperk niemal bez przerwy przechodził w zastaw kolejnym rodom. W czasach husyckich trzymali go zwolennicy kalicha, Zmrzlíkowie ze Svojšína, później władali nim Šternberkowie, Půta Švihovský z Rýzmberka oraz Švamberkowie. W 1495 roku przeprowadzono na zamku remont za czasów Jindřicha, syna Bohuslava ze Švamberka, oraz doktora Václava z Velhartic — koszty tych prac uregulował dopiero w 1533 roku kolejny posiadacz, Jiřík Lokšan. Od 1616 roku właścicielem zamku jest miasto Kašperské Hory, które trzyma go do dziś.

Dlaczego zamek zamienił się w ruinę?

Mimo zmiany właściciela na miasto los zamku się nie poprawił — Kašperské Hory dbały o niego niewiele bardziej niż wcześniejsi posiadacze. Przełomowym momentem był rok 1655, kiedy wydano rozkaz burzenia obronnych, ufortyfikowanych zamków. Od tej pory mieszczanie całkowicie zaprzestali jakichkolwiek napraw, a na dodatek wyłamywali z murów użyteczny materiał budowlany i wywozili go do własnych domów. W ten sposób niegdyś potężna warownia stopniowo zamieniła się w malowniczą ruinę, jaką można oglądać dzisiaj.

Co można dziś zobaczyć na Kašperku?

Obecnie zamek jest udostępniony zwiedzającym, a nad jego stanem czuwa kasztelan Václav Kůs wraz z zespołem opiekującym się ruiną — w ostatnich latach prowadzone są między innymi prace przy naprawie zamkowych mostów. Z murów i wieży rozciąga się szeroki widok na lesiste wzgórza Szumawy, a sam obiekt pozostaje jednym z symboli regionu, przypominającym o czasach, gdy o te ziemie zabiegał sam cesarz.

Najczęstsze pytania

Gdzie znajduje się zamek Kašperk? Na wysokości 886 m n.p.m. w Szumawie, w południowo-zachodnich Czechach, nad miastem Kašperské Hory.

Kto i po co zbudował zamek Kašperk? Zbudował go Karol IV w latach 1356–1365, aby chronić granicę z Bawarią, nadzorować pobliskie złoża złota i zabezpieczać Złotą Stezkę do Pasawy.

Dlaczego zamek stał się ruiną? Po rozkazie z 1655 roku o burzeniu ufortyfikowanych zamków mieszczanie Kašperských Hor przestali go utrzymywać i sami wywozili z niego materiał budowlany.

Od kiedy zamek należy do miasta Kašperské Hory? Od 1616 roku i pozostaje jego własnością do dziś.

Czy Kašperk to najwyżej położony zamek w Czechach? Tak, uchodzi za najwyżej położony zamek królewski w Czechach, na wysokości 886 metrów nad poziomem morza.