Jewish cemetery in Olšany

Nowy Cmentarz Żydowski w Olšanach to największa nekropolia żydowska w Czechach i jedno z najważniejszych miejsc pamięci praskiej gminy żydowskiej. Znajduje się w dzielnicy Žižkov, tuż przy stacji metra linii A Želivského, między ulicami Želivského i Nad Vodovodem.

Skąd wziął się ten cmentarz?

Cmentarz powstał w 1890 roku, gdy dotychczasowy stary cmentarz żydowski na ulicy Fibichova w Žižkovie przestał wystarczać potrzebom rozrastającej się gminy. Postanowiono wtedy założyć nową, znacznie większą nekropolię, która miała służyć społeczności przez co najmniej sto lat. Zajmuje ona powierzchnię ponad 10 hektarów i zaprojektowano ją z myślą o pomieszczeniu około 100 tysięcy grobów. Dziś liczy sobie ponad 27 tysięcy nagrobków, co czyni go największym cmentarzem żydowskim w kraju zarówno pod względem powierzchni, jak i liczby pochówków. W 1958 roku został objęty ochroną jako narodowy zabytek kultury.

Co warto zobaczyć na terenie cmentarza?

Przy wejściu stoi neorenesansowa hala ceremonialna z reprezentatywną salą modlitewną, dom oczyszczenia zwłok oraz budynki administracyjne, całość otoczona murem ochronnym. Teren podzielony jest na kwatery, które zakładano kolejno na przestrzeni dziesięcioleci, dzięki czemu spacer po alejkach przypomina przegląd stylów architektonicznych — od neogotyku, przez neorenesans, praską i wiedeńską secesję, klasycyzm, aż po puryzm i konstruktywizm lat 20. i 30. XX wieku. Nagrobki różnią się formą, zdobieniami i inskrypcjami, odzwierciedlając zmieniające się gusta i status społeczny pochowanych rodzin.

Gdzie leży Franz Kafka?

Najbardziej znanym grobem na cmentarzu jest miejsce spoczynku Franza Kafki i jego rodziców, oznaczone numerem działki 21–14–21. Nagrobek ma formę sześciennego kryształu z danymi zmarłych na przedniej ścianie. Aby do niego trafić, należy iść główną aleją w kierunku wschodnim, skręcić w rząd 21, a następnie w lewo przy murze — grób rodziny Kafków znajduje się na rogu tego bloku. Poza Kafką na Olšanach spoczywają między innymi rabini dr Nathan Ehrenfeld i dr Gustav Sicher, pisarz Ota Pavel oraz poeta Jiří Orten.

Jakie zasady obowiązują odwiedzających?

Cmentarz jest zamknięty w soboty oraz w żydowskie święta, więc planując wizytę, warto to wcześniej sprawdzić. Mężczyźni odwiedzający teren powinni mieć nakryte głowy — przy wejściu zwykle dostępne są jarmułki do wypożyczenia. Warto zachować ciszę i szacunek, pamiętając, że jest to wciąż czynne miejsce pochówku, a nie tylko atrakcja turystyczna.

Najczęstsze pytania

Jak dojechać na Nowy Cmentarz Żydowski w Olšanach? Najwygodniej metrem linii A do stacji Želivského — cmentarz znajduje się bezpośrednio przy wyjściu.

Czy wstęp jest płatny? Zasady wstępu i ewentualne opłaty warto zweryfikować bezpośrednio przed wizytą, ponieważ mogą się zmieniać w zależności od pory roku i dnia tygodnia.

Czy można robić zdjęcia? Fotografowanie jest zwykle dozwolone z zachowaniem szacunku dla miejsca i innych odwiedzających, jednak warto unikać robienia zdjęć w sposób, który zakłócałby powagę cmentarza.

Czy to ten sam cmentarz, na którym pochowany jest Franz Kafka? Tak, to właśnie na Nowym Cmentarzu Żydowskim w Olšanach znajduje się grób pisarza wraz z grobami jego rodziców.