Jewish cemetery in Horažďovice

Żydowski cmentarz w Horażďovicach to jeden z najważniejszych zabytków żydowskiej kultury pogrzebowej w regionie Prácheňsko, leżący na północnym skraju miasta, przy drodze łączącej Horażďovice z Velkim Borem i Svéradicami, przy ulicy Odbojářů. Obecny cmentarz założono na początku XIX wieku jako następcę starszego miejsca pochówku, po którym niewiele wiadomo poza tym, że według niektórych źródeł mogło istnieć już w XV wieku, a według innych zapisów archiwalnych funkcjonowało od 1619 roku.

Dlaczego powstał nowy cmentarz?

Pierwotny żydowski kirkut znajdował się w obrębie dawnego getta, w okolicach dzisiejszej ulicy Prácheňská, tuż przy wschodnich murach obronnych miasta. Około 1830 roku miejsce to zostało zlikwidowane na mocy urzędowego nakazu — nagrobki usunięto, a teren zasypano warstwą ziemi. W tym samym mniej więcej okresie, na wzgórzu na północ od Loreto, założono nowy cmentarz, który przetrwał do dziś. Najstarszy zachowany nagrobek na nowym cmentarzu pochodzi z 1832 roku.

Jak wyglądała społeczność żydowska w Horażďovicach?

Osadnictwo żydowskie w mieście jest udokumentowane już od początku XVII wieku. W 1684 roku powstały pierwsza synagoga i żydowska szkoła. Po okresie emancypacji, czyli w drugiej połowie XIX wieku, Horažďovice stały się centralną gminą żydowską dla trójkąta miejscowości obejmującego Horažďovice, Rabí i Slatinę. Społeczność żydowska w mieście przestała istnieć w 1940 roku, a jej losy przypieczętowała II wojna światowa — praktycznie ją zniszczono, a ostatnich zmarłych pochowano na cmentarzu w 1942 roku, po czym miejsce to uległo dewastacji.

Co można dziś zobaczyć na cmentarzu?

Cmentarz zajmuje powierzchnię około 3100 metrów kwadratowych i znajduje się około 1 kilometra na północ od rynku. Zachowało się na nim ponad 380–420 nagrobków, z których najstarsze pochodzą z początku XIX wieku, a najnowszy datowany jest na 1960 rok — to właśnie wtedy odbył się ostatni pochówek. Na przełomie lat 70. i 80. XX wieku na teren cmentarza przeniesiono nagrobki ze zniszczonego wcześniej starego kirkutu — ich rozmieszczenie w dotąd pustej, zachodniej części cmentarza zajęło około dziesięciu lat.

Jak wygląda dziś stan cmentarza?

Nekropolia otoczona jest kamiennym murem, który w grudniu 2018 roku został poddany rekonstrukcji przez organizację ESJF (European Jewish Cemeteries Initiative) w ramach szerszego programu ochrony żydowskiego dziedzictwa w Europie Środkowej. Dzięki tym pracom cmentarz jest dziś ogrodzony i utrzymany w dobrym stanie, co czyni go dostępnym miejscem pamięci dla odwiedzających.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się cmentarz? Na północnym skraju Horażďovic, między drogami prowadzącymi do Velkého Boru i Svéradic, przy ulicy Odbojářů, około 1 km od centrum miasta.

Ile nagrobków zachowało się do dziś? Źródła podają liczby od około 380 do 420 nagrobków, w zależności od metody liczenia i uwzględnienia kamieni przeniesionych ze starego cmentarza.

Kiedy odbył się ostatni pochówek? W 1960 roku.

Czy cmentarz można zwiedzać? Tak, jest ogrodzony i utrzymany, a po renowacji muru w 2018 roku stanowi zadbane miejsce pamięci dostępne dla turystów.