Zámek Jaroslavice

Zámek Jaroslavice to renesansowo-barokowa rezydencja w miejscowości Jaroslavice na Znojemsku, w kraju południowomorawskim, tuż przy granicy z Austrią. Dziś stoi w stanie ruiny i figuruje w „Czerwonej księdze" najbardziej zagrożonych zabytków Czech, ale jego rozległy arkadowy dziedziniec wciąż zdradza, że był kiedyś jedną z najcenniejszych renesansowych budowli na Morawach.

Jaka jest historia zamku w Jaroslavicach?

W miejscu obecnego zamku stała pierwotnie drewniana strażnica, później kamienna twierdza – wzmiankowana już w 1249 roku jako siedziba znojemskiego purkrabiego Bočka z Obřan. Później obiekt należał do rodu panów z Lipé. Zasadniczą przemianę przeszedł w 1567 roku, gdy hrabia Scipio z Archu przebudował go na obszerny, czteroskrzydłowy zamek renesansowy. W XVII wieku wnętrza i elewacje dostosowano do gustu barokowego pod kierunkiem włoskiego architekta Domenica Martinellego, a w latach 1730–1736 przeszedł kolejną barokową przebudowę według projektu Josepha Emanuela Fischera von Erlacha.

Kto był właścicielem zamku?

Do 1790 roku majątek pozostawał w rękach rodu Althannów. W 1835 roku zamek kupił hrabia Wilhelm Hompesch-Bollheim. Ostatnim prywatnym właścicielem przed drugą wojną światową był, od 1919 roku, hrabia August von Spee.

Dlaczego zamek popadł w ruinę?

Po 1945 roku majątek znacjonalizowano. Po 1948 roku okolicę Jaroslavic otoczył drut kolczasty strzeżonej granicy państwowej, a do zamku wprowadziło się wojsko. W latach 1949–1951 urządzono tu obóz pracy przymusowej dla kobiet, a po jego likwidacji budynek nadal użytkowała armia, co w dużej mierze przyczyniło się do dzisiejszego, awaryjnego stanu obiektu. W 1990 roku zamek przekazano gminie Jaroslavice, jednak przewlekłe spory restytucyjne od lat blokują jego ratunek, a niszczejąca budowla trafiła do „Czerwonej księgi" najbardziej zagrożonych zabytków w Czechach.

Co dziś można zobaczyć na miejscu?

Głównym atutem zamku pozostaje rozległy, oszczędnie zdobiony arkadowy dziedziniec – jeden z powodów, dla których obiekt uznaje się za jeden z najcenniejszych zabytków renesansowych w Czechach, mimo postępującej degradacji. Zwiedzanie ma charakter bardziej odkrywania ruiny niż klasycznej wizyty w zabytkowej rezydencji – warto sprawdzić na miejscu lub u lokalnych źródeł aktualny zakres dostępności, bo stan techniczny obiektu i ewentualne prace zabezpieczające mogą ograniczać wstęp do części terenu.

Najczęstsze pytania

Gdzie znajduje się zámek Jaroslavice? W miejscowości Jaroslavice w powiecie Znojmo, w kraju południowomorawskim, blisko granicy z Austrią.

Dlaczego zamek jest w tak złym stanie? Po nacjonalizacji w 1945 roku obiekt przez dekady użytkowało wojsko, a w latach 1949–1951 mieścił się tu obóz pracy przymusowej – to intensywne, niedbałe użytkowanie w okresie komunistycznym doprowadziło do dzisiejszej ruiny, pogłębionej później sporami restytucyjnymi.

Kto zbudował obecny kształt zamku? Renesansową bryłę nadał mu w 1567 roku hrabia Scipio z Archu, a barokowych przekształceń dokonali w XVII i XVIII wieku architekci Domenico Martinelli oraz Joseph Emanuel Fischer von Erlach.

Czy zamek można zwiedzać? Obiekt należy do gminy Jaroslavice, ale ze względu na zły stan techniczny dostępność bywa ograniczona – przed wizytą warto sprawdzić aktualne informacje na miejscu.

Co jest największą atrakcją zamku? Rozległy, arkadowy dziedziniec renesansowy, uznawany za jeden z najcenniejszych tego typu w Czechach.