Jan Žižka z Trocnova

Pomnik Jana Žižky z Trocnova stoi w rozległym kompleksie pamiątkowym tuż przy osadzie Trocnov, wchodzącej dziś w skład gminy Borovany w południowych Czechach. To właśnie tu, według tradycji, urodził się najsłynniejszy dowódca husycki w historii — miejsce od dziesięcioleci przyciąga zarówno miłośników historii, jak i turystów szukających spokojnego zakątka z ciekawą opowieścią w tle.

Kim był Jan Žižka z Trocnova?

Jan Žižka z Trocnova a Kalicha należał do najzdolniejszych wodzów wojskowych średniowiecznej Europy. Był rycerzem i współczesnym Jana Husa, którego poglądy religijne aktywnie wspierał, a z czasem stanął na czele najbardziej radykalnego odłamu husytów — taborytów. To pod jego dowództwem wojska husyckie stawiły czoła aż trzem krucjatom wysłanym przeciwko nim przez Kościół i cesarstwo, a Žižka nie przegrał żadnej z tych kampanii przez całą swoją wojskową karierę. Dziś w Czechach uznawany jest za jednego z narodowych bohaterów, symbol skuteczności i uporu w obronie własnych przekonań.

Jak wygląda pomnik i kto go zaprojektował?

Monument w Trocnovie to dzieło rzeźbiarza Josefa Malejovskiego, który stworzył samą postać wodza, natomiast koncepcję architektoniczną cokołu opracował Adolf Benš. Figura, wykonana z granitu sprowadzonego z okolic Liberca, ma większe niż naturalne wymiary i spoczywa na masywnym, sześciometrowym cokole w kształcie ściętej czworobocznej piramidy. Całość powstawała na przełomie lat 50. i 60. XX wieku i od tamtej pory dominuje nad okolicznym krajobrazem, widoczna z daleka wśród pól i lasów.

Co jeszcze można zobaczyć w okolicy pomnika?

Sam monument to tylko część większego założenia. Wokół niego rozciąga się oznakowany szlak spacerowy prowadzący do zachowanych fundamentów dawnych zagród — gospodarstwa rodziny Žižki oraz sąsiedniego gospodarstwa Mikšów, które miały stać w tym miejscu w czasach jego młodości. Teren obejmuje też ekspozycję muzealną poświęconą postaci wodza i wojnom husyckim, a w 2024 roku otwarto tu dodatkowo archeoskansen — rekonstrukcję średniowiecznej wsi, pokazującą, jak mogła wyglądać ówczesna zabudowa gospodarcza tego regionu. Od 1978 roku cały obszar ma status narodowego pomnika kultury, a od 2011 roku opiekę nad nim sprawuje Muzeum Południowoczeskie.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się pomnik? Kompleks leży około 5 kilometrów od centrum Borovan, przy dawnej osadzie Trocnov, administracyjnie należącej dziś do gminy Borovany.

Czy pomnik jest chronionym zabytkiem? Tak — cały obszar pamiątkowy ma status narodowego pomnika kultury od 1978 roku i jest zarządzany jako oddział muzeum regionalnego.

Co warto zobaczyć oprócz samej rzeźby? Poza pomnikiem warto przejść szlakiem do fundamentów historycznych zagród, odwiedzić ekspozycję muzealną oraz nowy archeoskansen prezentujący średniowieczną wieś, ukończony w 2024 roku.

Dlaczego to miejsce jest ważne dla Czechów? Trocnov uznawany jest za miejsce narodzin Jana Žižki, niepokonanego wodza husyckiego i jednej z najbardziej rozpoznawalnych postaci w czeskiej historii narodowej.