Památník obětem 1. světové války

Památník obětem 1. světové války to niewielki pomnik w miejscowości Borovany w kraju południowoczeskim (okres České Budějovice), upamiętniający mieszkańców gminy, którzy zginęli podczas I wojny światowej.

Gdzie dokładnie stoi pomnik?

Dziś monument stoi w cichym zakątku wśród zabudowy mieszkaniowej, niedaleko terenu dawnego cmentarza. Nie jest to jednak jego pierwotne miejsce – przed II wojną światową pomnik stał w centrum miasteczka, na głównym borovańskim placu, tuż przed budynkiem miejscowej szkoły. Do obecnej, bardziej ustronnej lokalizacji przeniesiono go już po wojnie, w ramach powojennych zmian w zagospodarowaniu przestrzeni miejskiej. Kto szuka pomnika dziś, powinien więc kierować się w stronę osiedla przy dawnym cmentarzu, a nie na rynek.

Kto zaprojektował pomnik i kiedy go odsłonięto?

Autorem reliefowej kompozycji jest Jan Vítězslav Dušek, rzeźbiarz związany z pobliskim Táborem. Odsłonięcie pierwotnie planowano na koniec maja 1938 roku, jednak termin trzeba było przesunąć – w tych tygodniach Czechosłowacja ogłosiła częściową mobilizację wojskową w reakcji na napięcia związane z kryzysem sudeckim, co odsunęło uroczystość o kilka miesięcy. Ostatecznie pomnik odsłonięto 7 sierpnia 1938 roku, zaledwie kilka miesięcy przed układem monachijskim i utratą czeskiego pogranicza.

Co mówi inskrypcja i kogo upamiętnia pomnik?

Na pomniku umieszczono napis „Věrni v práci – věrni v zápase. Věrni v utrpení věrni až do hrobu 1914–1919", odnoszący się do poległych mieszkańców Borovan z lat pierwszej wojny światowej. Po zakończeniu drugiej wojny światowej, w 1945 roku, do pomnika dołączono dodatkową tablicę poświęconą lokalnym ofiarom tego kolejnego konfliktu. W ten sposób skromny reliefowy monument stał się wspólnym miejscem pamięci o obu wielkich wojnach XX wieku, a nie tylko o jednej z nich.

Najczęstsze pytania

Gdzie w Borovanach stoi pomnik ofiar I wojny światowej? Obecnie wśród zabudowy mieszkaniowej, w pobliżu terenu dawnego cmentarza. Pierwotnie stał na głównym placu miasteczka, przed budynkiem szkoły – stamtąd przeniesiono go dopiero po II wojnie światowej.

Kto jest autorem pomnika? Reliefową kompozycję wykonał táborski rzeźbiarz Jan Vítězslav Dušek.

Kiedy pomnik odsłonięto? 7 sierpnia 1938 roku – później niż planowano, ponieważ pierwotny termin (koniec maja 1938) zbiegł się z częściową mobilizacją czechosłowackiej armii w związku z kryzysem sudeckim.

Czy pomnik upamiętnia tylko I wojnę światową? Pierwotnie tak – napis na pomniku odnosi się do lat 1914–1919. W 1945 roku dodano jednak tablicę poświęconą ofiarom II wojny światowej, więc dziś miejsce to upamiętnia mieszkańców Borovan poległych w obu wojnach.

Czy to ten sam pomnik, co znany posąg Jana Žižki w Borovanach? Nie. Na Žižkovym náměstí w Borovanach stoi osobny pomnik poświęcony Janowi Žižce z Trocnova – to zupełnie inny obiekt, niezwiązany z ofiarami wojen światowych i niezwiązany z opisywanym tutaj památníkiem.