Jaca cemetery

Cmentarz w Jace to jedno z tych miejsc w Pirenejach, które łączy warstwy historii rzadko spotykane na tak niewielkiej przestrzeni — od średniowiecznych pochówków, przez XIX-wieczne nagrobki, po ślady hiszpańskiej wojny domowej. Leży w mieście Jaca, w prowincji Huesca, w Aragonii, na trasie jednego z historycznych szlaków do Santiago de Compostela.

Skąd wzięła się nekropolia?

Najstarsza pisemna wzmianka o głównym cmentarzu Jaki pochodzi z tak zwanej Księgi Łańcucha (Libro de la Cadena), dokumentu datowanego na XIII wiek. Badacze uważają jednak, że pierwsze pochówki w tym miejscu mogły mieć miejsce jeszcze wcześniej, u schyłku poprzedniego stulecia. Przez blisko czterysta lat, począwszy od końca XI wieku, główny cmentarz miasta znajdował się w innym miejscu niż obecnie — w rejonie dzisiejszego placu Biscós. Dopiero prace archeologiczne prowadzone tam w latach 2005–2006 pozwoliły dokładnie poznać skalę i charakter tamtej średniowiecznej nekropolii, powiązanej z ruchem pielgrzymkowym na szlaku do Santiago.

Trzy części dzisiejszego cmentarza

Współczesny cmentarz w Jace składa się z trzech wyraźnie odrębnych części. Pierwsza to Cmentarz Stary, czyli pierwotna część nekropolii, położona za pustelnią Matki Bożej Zwycięskiej (Ermita de Nuestra Señora de la Victoria). Druga to Cmentarz Nowy, rozciągający się w południowo-wschodniej części terenu. Trzecia powstała w wyniku rozbudowy przeprowadzonej w 1994 roku i zajmuje zachodni fragment cmentarza. Obecnie na terenie nekropolii znajduje się około 1500 grobów ziemnych, 3800 nisz oraz 144 kolumbaria na urny.

Najstarsze ślady i architektura

Najstarszy zachowany nagrobek na cmentarzu datowany jest na 1842 rok i należał do wikariusza generalnego katedry w Jace, choć dokumentacja poświadcza pochówki sięgające już 1706 roku. Na terenie nekropolii można znaleźć architektonicznie wyróżniające się mauzolea i grobowce rodzinne, a także groby postaci uznawanych za ważne dla lokalnej historii — naukowców i poetów związanych z miastem i regionem.

Pamięć o wojnie domowej

Cmentarz w Jace jest też miejscem pamięci o jednym z najtrudniejszych rozdziałów historii Hiszpanii XX wieku. Na jego terenie zachowały się wspólne mogiły, w których spoczywają szczątki co najmniej 312 osób zamordowanych przez zwolenników przewrotu wojskowego w czasie hiszpańskiej wojny domowej. W ostatnich latach miejsce to stało się przedmiotem prac związanych z odzyskiwaniem pamięci historycznej, w tym ekshumacji i identyfikacji ofiar, prowadzonych przez organizacje zajmujące się dokumentowaniem represji tamtego okresu.

Dlaczego warto o nim wiedzieć?

Cmentarz w Jace to nie jest typowa atrakcja turystyczna w rozumieniu punktu widokowego czy zabytku architektury — to miejsce, które opowiada historię miasta z zupełnie innej strony niż katedra czy cytadela. Dla osób zainteresowanych historią regionu, archeologią średniowiecza czy pamięcią o wojnie domowej w Hiszpanii, to miejsce o dużym znaczeniu dokumentalnym i symbolicznym. Sąsiedztwo pustelni Matki Bożej Zwycięskiej dodaje temu miejscu dodatkowego kontekstu religijnego i architektonicznego, a rozplanowanie na trzy historycznie odrębne części pozwala prześledzić, jak zmieniały się zwyczaje pogrzebowe i przestrzenne potrzeby miasta na przestrzeni ponad stu lat.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się cmentarz w Jace? Nekropolia leży w mieście Jaca, w prowincji Huesca, w Aragonii, w pobliżu pustelni Matki Bożej Zwycięskiej.

Jak duży jest cmentarz? Obejmuje trzy części — Cmentarz Stary, Cmentarz Nowy oraz rozbudowę z 1994 roku — z łącznie około 1500 grobami ziemnymi, 3800 niszami i 144 kolumbariami.

Czy na cmentarzu są groby związane z wojną domową? Tak, zachowały się tam wspólne mogiły, w których spoczywają szczątki co najmniej 312 osób zamordowanych podczas hiszpańskiej wojny domowej.

Jaki jest najstarszy zachowany nagrobek? Pochodzi z 1842 roku i należał do wikariusza generalnego katedry w Jace, choć udokumentowane pochówki sięgają 1706 roku.