Komenský se loučí s vlastí w Praze

J. A. Komenský to nazwa punktu na mapie Pragi wskazującego na rzeźbiarski pomnik Jana Amosa Komenského ukryty w ogrodzie willi Bílkovy vily na Hradczanach. Kompozycja nosi tytuł „Komenský se loučí s vlastí" (Komenský żegna się z ojczyzną) i jest jedynym pomnikiem tego myśliciela w stolicy Czech. Stoi przy skrzyżowaniu ulic Chotkova i Badeniho, tuż przy wejściu do posesji, którą zaprojektował i zamieszkiwał sam autor rzeźby.

Kto stworzył ten pomnik i kiedy powstał?

Autorem rzeźby jest František Bílek, rzeźbiarz i architekt, który w latach 1911–1912 zbudował na Hradczanach własną willę służącą mu zarazem jako dom i pracownia. Pierwszy, półwielkości model kompozycji poświęconej Komenskému ukończył w 1916 roku, choć pierwotnie planował w tym miejscu ustawić rzeźbę Mojżesza. Ostateczna, pełnowymiarowa wersja została odsłonięta 28 marca 1926 roku podczas uroczystości zorganizowanej przez Kościół Czechosłowacki, w której wzięli udział przedstawiciele władz państwowych i kościelnych.

Co przedstawia rzeźba?

Kompozycja ukazuje moment pożegnania ostatniego biskupa Jednoty Braci Czeskich z ojczyzną przed wyjazdem na wygnanie. Wykonana z piaskowca grupa łączy trzy postacie: kobietę o wyrazie twarzy pełnym cierpienia, starszego, zdeterminowanego mężczyznę, którego rysy przypominają samego Bílka, oraz dziecko. Na cokole umieszczono inskrypcję mówiącą o braciach, którzy zachowali dobre wino aż do końca — nawiązanie biblijne podkreślające wierność Komenského wyznawanym wartościom mimo wygnania. Bílek skupił się na religijnym i narodowym wymiarze losu Komenského, nie na jego dorobku pedagogicznym.

Dlaczego pomnik stoi akurat w prywatnym ogrodzie?

Bílek ofiarował rzeźbę miastu Praga, jednak magistrat nie znalazł dla niej odpowiedniego miejsca publicznego. Kompozycja pozostała więc w ogrodzie willi swojego twórcy, gdzie stoi do dziś. Willa wraz z otaczającym ją ogrodem i pomnikiem Komenského figuruje na liście zabytków kultury Republiki Czeskiej.

Czy można to miejsce zwiedzać?

Tak. Bílkova vila od ponownego otwarcia w 2010 roku funkcjonuje jako oddział Galerie hlavního města Prahy i jest dostępna dla zwiedzających. W jej wnętrzach eksponowane są rzeźby, grafiki i prace ceramiczne Františka Bílka, a spacer po ogrodzie prowadzi bezpośrednio do pomnika Komenského stojącego przy wejściu na posesję.

Najczęstsze pytania

Gdzie dokładnie znajduje się pomnik Komenského w Pradze? W ogrodzie Bílkovy vily przy ulicy Mickiewiczova 233/1 na Hradczanach, u zbiegu ulic Chotkova i Badeniho.

Kto jest autorem rzeźby? František Bílek — rzeźbiarz i architekt, twórca willi, w której ogrodzie stoi pomnik.

Kiedy odsłonięto pomnik? 28 marca 1926 roku, choć pierwszy model powstał już w 1916 roku.

Z jakiego materiału wykonano rzeźbę? Z piaskowca.

Czy to jedyny pomnik Komenského w Pradze? Tak, według dostępnych źródeł jest to jedyna rzeźba poświęcona Janowi Amosowi Komenskiemu w stolicy Czech.

Czy miejsce jest ogólnodostępne? Tak, willa z ogrodem działa jako muzeum, oddział Galerie hlavního města Prahy, otwarty dla zwiedzających od 2010 roku.