Fíkovna

Fíkovna to niepozorna, ale niezwykła budowla na terenie Ogrodu Królewskiego przy Pražském hradě – renesansowa figarnia zbudowana z myślą o uprawie fig w klimacie, który zupełnie do tego nie predysponuje. Stoi nad Jelenim příkopem (Jelenim Rowem), tuż poniżej Letohrádku královny Anny, i choć z zewnątrz przypomina raczej długi, kamienny portyk niż szklarnię, przez ponad czterysta lat pełniła funkcję jednego z najbardziej oryginalnych obiektów ogrodniczych w Pradze.

Skąd wzięła się figarnia na Hradczanach?

Pomysł na budowę Fíkovny wyszedł od cesarza Maksymiliana II, a projekt w 1572 roku przygotował włoski architekt Ulrico Aostalli, twórca wielu renesansowych realizacji na dworze habsburskim w Pradze. Fikus, a właściwie figowiec, nie jest rośliną naturalnie odporną na środkowoeuropejskie zimy, dlatego całą konstrukcję pomyślano tak, by dało się ją sezonowo zamieniać w prowizoryjną cieplarnię.

Jak zbudowana jest Fíkovna?

To kamienna, pozbawiona stałego dachu budowla o wymiarach mniej więcej 12 na 73 metry, otwarta od strony południowej serią arkad zamkniętych łukiem odcinkowym. Taki układ pozwalał roślinom korzystać z maksimum światła i ciepła w cieplejszych porach roku. Na zimę otwory zasłaniano drewnianym dachem, a całość ocieplano warstwą słomy lub siana – w środku dodatkowo palono, by utrzymać temperaturę pozwalającą figowcom przetrwać mrozy.

Co działo się z Fíkovną w kolejnych wiekach?

Budynek przez wieki był integralną częścią zaplecza ogrodniczego zamku, choć z czasem jego pierwotna funkcja schodziła na dalszy plan wobec zmieniających się potrzeb dworu i administracji zamkowej. Sąsiedztwo z Jelenim příkopem – głęboką, naturalną fosą, którą płynie potok Brusnice – nadaje temu miejscu dodatkowy, malowniczy kontekst: w rowie od czasów Rudolfa II trzymano zwierzynę łowną, a jelenie można było tu spotkać jeszcze w XVIII wieku.

Kiedy wróciła uprawa fig?

Renesans idei figarni nastąpił dopiero po 1990 roku, za prezydentury Václava Havla, gdy na terenie Ogrodu Królewskiego wznowiono uprawę fig zgodnie z historycznym przeznaczeniem obiektu. Sam budynek Fíkovny, po latach niedostępności dla zwiedzających, otwarto ponownie w 2024 roku.

Dlaczego warto zobaczyć Fíkovnę?

To miejsce łączy w sobie kilka rzadkich w Pradze cech naraz: historię ogrodnictwa dworskiego, renesansową architekturę użytkową Aostallego oraz malowniczą trasę spacerową wzdłuż Jelenego příkopu, skąd roztaczają się widoki na mury Pražského hradu i Letohrádek královny Anny. Dla osób zwiedzających kompleks zamkowy to naturalny, spokojniejszy punkt na trasie – z dala od tłumów przy głównych dziedzińcach, a jednocześnie osadzony w tej samej, kilkusetletniej historii.

Najczęstsze pytania

Co to jest Fíkovna? Renesansowa figarnia z 1572 roku w Ogrodzie Królewskim Pražského hradu, zaprojektowana przez Ulrico Aostalliego na zlecenie cesarza Maksymiliana II.

Gdzie dokładnie się znajduje? Nad Jelenim příkopem, poniżej Letohrádku královny Anny, na terenie zamkowego kompleksu w Pradze.

Czy nadal uprawia się tam figi? Tak, uprawę wznowiono po 1990 roku za czasów prezydenta Václava Havla.

Czy można ją zwiedzać? Budynek został ponownie udostępniony zwiedzającym w 2024 roku po latach zamknięcia.

Jak wygląda budowla? To otwarta od południa, niezadaszona na stałe konstrukcja kamienna o wymiarach ok. 12 na 73 metry, zimą dawniej przykrywana drewnianym dachem i ocieplana słomą.