Hussite church in Heřmanův Městec

Husův sbor to modernistyczna świątynia Kościoła czechosłowackiego husyckiego stojąca na rogu ulic Barákova i Zahradní w Heřmanovym Městecu, niewielkim mieście na Wysoczyźnie Czesko-Morawskiej. Budynek wzniesiono w latach 1927–1929 według projektu architekta Františka Potůčki, zaledwie kilka lat po powstaniu samego Kościoła czechosłowackiego husyckiego (1920) — nowej, czeskiej wspólnoty religijnej, która świadomie odcięła się od katolicyzmu i jego historycznych powiązań z monarchią habsburską. Sbor od momentu ukończenia budowy pełni tę samą funkcję do dziś, co czyni go rzadkim przykładem architektury sakralnej zaprojektowanej i użytkowanej nieprzerwanie przez jedno wyznanie przez niemal sto lat.

Co warto wiedzieć o architekturze?

Budynek reprezentuje purystyczno-konstruktywistyczny nurt architektury międzywojennej, popularny w Czechosłowacji lat 20. XX wieku jako wyraz nowej, republikańskiej tożsamości narodowej — w opozycji do bogato zdobionych świątyń katolickich epoki habsburskiej. Prostota bryły, oszczędność detalu i funkcjonalny układ wnętrza odróżniają Husův sbor od sąsiadującego katolickiego kościoła cmentarnego Zwiastowania Najświętszej Marii Panny, co dobrze pokazuje kontrast między starą a nową architekturą sakralną w mieście. Zachowane oryginalne detale wnętrza i elewacji sprawiają, że budynek uznawany jest za wartościowy przykład czeskiego modernizmu międzywojennego.

Jakie znaczenie historyczne ma to miejsce?

W 1947 roku na ścianie Husova sboru odsłonięto tablicę pamiątkową poświęconą ofiarom nazizmu — upamiętnia ona 28 członków lokalnego ruchu oporu, którzy zginęli w czasie okupacji niemieckiej. Tablica czyni ze świątyni nie tylko miejsce kultu, ale też lokalne miejsce pamięci narodowej, odwiedzane przy okazji rocznic związanych z drugą wojną światową. Sam Heřmanův Městec ma znacznie starszą metrykę — miasto założono około 1280 roku przy szlaku handlowym łączącym Pragę z Morawami, a w czasach wojen husyckich zostało spalone, co wpisuje się w burzliwą historię religijną tego regionu, choć sam Husův sbor powstał dopiero wieki później.

Jak dotrzeć do Husova sboru?

Budynek znajduje się w centralnej części Heřmanova Městeca, przy skrzyżowaniu ulic Barákova i Zahradní, w bliskim sąsiedztwie katolickiego kościoła cmentarnego. Miasto leży w województwie pardubickim, dogodnie dostępne samochodem lub pociągiem z pobliskiego Chrudimia czy Pardubic. Spacer od centrum miasteczka do świątyni zajmuje kilkanaście minut, co pozwala połączyć zwiedzanie z krótkim spacerem po zabytkowej zabudowie Heřmanova Městeca.

Co zobaczysz na miejscu?

Zwiedzający mogą podziwiać zwartą, geometryczną bryłę budynku charakterystyczną dla purystycznego konstruktywizmu — bez wieżyczek, sztukaterii czy bogatej ornamentyki typowej dla starszych kościołów. Warto zwrócić uwagę na oryginalne detale architektoniczne z okresu międzywojennego oraz na tablicę pamiątkową z 1947 roku upamiętniającą ofiary nazizmu. Budynek nadal pełni funkcję czynnej świątyni, dlatego zwiedzanie wnętrza najlepiej zaplanować w godzinach nabożeństw lub po wcześniejszym uzgodnieniu z parafią.

Najczęstsze pytania

Kiedy powstał Husův sbor? Świątynię zbudowano w latach 1927–1929 według projektu architekta Františka Potůčki.

Do jakiego wyznania należy budynek? Do Kościoła czechosłowackiego husyckiego, wspólnoty założonej w 1920 roku, niezależnej od Kościoła katolickiego.

Co upamiętnia tablica na ścianie kościoła? Tablica z 1947 roku wymienia 28 członków lokalnego ruchu oporu, którzy zginęli podczas nazistowskiej okupacji.

Czy można zwiedzić wnętrze świątyni? Budynek jest czynnym miejscem kultu — wnętrze najlepiej zobaczyć podczas nabożeństw lub po kontakcie z miejscową parafią husycką.