Kościół św. Mikołaja w Stolanach

Kościół św. Mikołaja w niewielkiej wsi Stolany na Czechach Wschodnich to gotycka świątynia z XIV wieku, rozpoznawalna dzięki nietypowej wieży zwieńczonej kamiennym hełmem z blankowaniem. Budynek stoi na współrzędnych 49.927162, 15.746185, kilka kilometrów od Chrudimi, i choć na co dzień pełni funkcję kościoła filialnego, jego architektura i detale rzeźbiarskie przyciągają uwagę osób zwiedzających okolicę.

Jak wygląda kościół od zewnątrz?

Najbardziej charakterystycznym elementem budowli jest wieża — zamiast typowego dachu spadzistego zwieńczona jest kamiennym hełmem z blankami, co nadaje jej niemal obronny, warowny charakter. Na narożnikach wieży umieszczono cztery kamienne maszkarony w kształcie fantastycznych stworów, pełniące funkcję gargulców odprowadzających wodę deszczową. Korpus kościoła to jednonawowa budowla z szerokim prezbiterium zamkniętym trójbocznie, do którego od strony północnej dostawiona jest zakrystia. Taki układ przestrzenny — prosta nawa, wieloboczne zamknięcie prezbiterium i boczna zakrystia — jest typowy dla wiejskich kościołów gotyckich tego regionu, ale to właśnie forma wieży czyni Stolany wyjątkowe na tle sąsiednich świątyń.

W 2024 roku przeprowadzono renowację dachu i elewacji kościoła, dzięki czemu bryła budynku prezentuje się dziś w dobrym stanie technicznym.

Co można zobaczyć wewnątrz?

Wnętrze kościoła zdominowane jest przez wyposażenie barokowe, pochodzące w większości z okresu około 1700 roku — a więc znacznie młodsze niż sam, gotycki korpus budowli. Ten kontrast między średniowieczną architekturą a barokowym wystrojem ołtarzowym jest częstym zjawiskiem w czeskich kościołach wiejskich, które przez stulecia były sukcesywnie doposażane.

W przedsionku kościoła zachował się kamienny, średniowieczny kropielnik chrzcielny — jeden z najstarszych elementów wyposażenia całej świątyni. W jego pobliżu wmurowana jest płyta nagrobna datowana na 1549 rok, stanowiąca cenne świadectwo lokalnej historii sepulkralnej sięgającej czasów przedbarokowych.

Jaka jest historia Stolan i kościoła?

Wieś Stolany należy do najstarszych osad w okolicach Chrudimi — leży około 5 km na południowy zachód od tego miasta. Pierwsza pisemna wzmianka o Stolanach pochodzi z 1229 roku, kiedy to król czeski Przemysł Otokar I przekazał wieś benedyktyńskiemu klasztorowi w Opatovicach nad Labem. Sam kościół powstał później, w XIV wieku, jako świątynia służąca miejscowej społeczności rolniczej.

Dziś kościół św. Mikołaja funkcjonuje jako kościół filialny w ramach parafii należącej do dekanatu Heřmanův Městec, co oznacza, że nie ma własnego stałego duszpasterza, a nabożeństwa odbywają się okazjonalnie, w powiązaniu z sąsiednimi parafiami.

Najczęstsze pytania

Z jakiego okresu pochodzi kościół w Stolanach? Korpus kościoła jest gotycki, wzniesiony w XIV wieku, natomiast wyposażenie wnętrza pochodzi głównie z okresu baroku, około 1700 roku.

Co jest najbardziej charakterystyczne w architekturze tego kościoła? Wieża zwieńczona kamiennym hełmem z blankowaniem oraz cztery kamienne gargulce w formie stworów na jej narożnikach.

Czy kościół jest czynny na co dzień? Jest to kościół filialny należący do dekanatu Heřmanův Městec — nabożeństwa odbywają się okazjonalnie, nie na stałe, jak w kościołach parafialnych z własnym proboszczem.

Jak stara jest wieś Stolany? Pierwsza wzmianka o Stolanach pochodzi z 1229 roku, gdy król Przemysł Otokar I nadał wieś benedyktyńskiemu klasztorowi w Opatovicach nad Labem.